Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E tiếp nhận cấp cứu cụ bà N.T.H. (84 tuổi, Hà Nội) trong tình trạng sốc tim nguy kịch. Khi nhập viện, bệnh nhân tụt huyết áp chỉ còn 70/40 mmHg, nhịp tim nhanh 130-140 lần/phút, suy hô hấp nặng và phù phổi cấp.
Theo người nhà, trong chuyến về Hưng Yên dự đám giỗ, cụ bà bất ngờ xuất hiện cơn khó thở dữ dội, tím tái rồi ngã gục. Bệnh nhân được cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình trước khi chuyển khẩn cấp đến Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E.
TS.BS Phan Thảo Nguyên, Trưởng khoa Nội Tim mạch người lớn (Trung tâm Tim mạch), Phó Giám đốc Bệnh viện E cho biết, thời điểm nhập viện, bệnh nhân rơi vào tình trạng huyết động suy sụp hoàn toàn. Huyết áp tụt sâu còn 70/40 mmHg, nhịp tim nhanh 130-140 lần/phút. Các bác sĩ phải sử dụng đồng thời ba loại thuốc vận mạch liều cao để duy trì huyết áp và giữ tính mạng người bệnh.
Kết quả siêu âm tim và chụp mạch khẩn cấp cho thấy bệnh nhân gặp đồng thời hai tổn thương nặng. Van hai lá sinh học được thay từ 14 năm trước đã thoái hóa, vôi hóa hoàn toàn, gây hẹp - hở van mức độ nặng, khiến máu ứ trệ tại phổi và dẫn đến phù phổi cấp. Đồng thời, bệnh nhân còn bị tắc cấp tính nhánh động mạch vành mũ (LCx), làm cơ tim thiếu máu nghiêm trọng.
Theo TS.BS Phan Thảo Nguyên, van tim sinh học thường có tuổi thọ khoảng 10-15 năm. Với những trường hợp van thoái hóa, phương pháp điều trị kinh điển là phẫu thuật mở ngực để thay van mới. Tuy nhiên, ở bệnh nhân 84 tuổi đang trong tình trạng sốc tim, suy đa cơ quan, nguy cơ tử vong nếu mổ mở là rất cao.
Ngay sau khi hội chẩn theo mô hình Heart Team với sự tham gia của các chuyên gia tim mạch can thiệp, phẫu thuật tim, gây mê hồi sức và chẩn đoán hình ảnh, ê-kíp thống nhất lựa chọn chiến lược điều trị ít xâm lấn theo hai giai đoạn thay vì phẫu thuật mở.
Giai đoạn 1: Giữ lại mạng sống từ tay tử thần
Ngay trong ngày nhập viện, khi huyết động vô cùng mong manh, ê-kíp quyết định phải giải quyết nguyên nhân gây thiếu máu cơ tim cấp tính trước. Bệnh nhân được đưa vào phòng Cathlab để can thiệp đặt 01 stent phủ thuốc giải quyết triệt để tổn thương tại động mạch vành mũ (LCx). Tuy nhiên, stent mạch vành chỉ giải quyết được bài toán tưới máu, còn chiếc van hỏng vẫn tiếp tục gây suy tim. Bệnh nhân được chuyển về Khoa Hồi sức tích cực. Tại đây, suốt 1 tuần ròng rã, các bác sĩ và điều dưỡng đã dốc toàn lực điều chỉnh máy thở, sử dụng các phác đồ hồi sức nội khoa, ép dịch để đưa bệnh nhân thoát khỏi tình trạng phù phổi cấp, cai dần thuốc vận mạch. Khi huyết động và thể trạng của cụ bà bắt đầu có những tín hiệu phục hồi, "trận đánh" quyết định mới chính thức bắt đầu.
Giai đoạn 2: Kỹ thuật "Van trong Van" (Valve-in-Valve) hồi sinh trái tim
Sau 1 tuần hồi sức thành công, ngày can thiệp thứ hai diễn ra. Lúc này, ê-kíp tiến hành kỹ thuật đỉnh cao: Thay van hai lá qua đường ống thông theo phương pháp van trong van (Transcatheter Mitral Valve-in-Valve Replacement – TMViVR). Không cần một nhát dao mở ngực, bác sĩ chỉ đi qua một lỗ chọc kích thước bằng đầu bút bi ở tĩnh mạch đùi vùng bẹn. Dưới sự dẫn đường đồng thời của màn hình X-quang mạch máu (DSA) và Siêu âm tim qua thực quản 3D/4D (TEE), ống thông mang theo van sinh học mới được luồn khéo léo từ tĩnh mạch đùi, chọc xuyên qua vách liên nhĩ để đi vào buồng tim trái. Một chiếc van nhân tạo mới tinh được "bung" ra và nằm lọt lòng ngay bên trong khung của chiếc van cũ đã thoái hóa.
Ngay khi van mới được bung mở, nó lập tức hoạt động nhịp nhàng, khôi phục dòng chảy hoàn hảo qua van hai lá. Áp lực trong buồng tim giảm sút ngay lập tức. Cả phòng can thiệp vỡ òa khi các chỉ số sinh tồn trên màn hình monitor báo hiệu một ca can thiệp thành công.
TS.BS Phan Thảo Nguyên cho biết, kỹ thuật thay van trong van qua đường ống thông mở ra cơ hội điều trị hiệu quả cho những bệnh nhân cao tuổi có van tim sinh học bị thoái hóa nhưng không còn phù hợp với phẫu thuật mở do nguy cơ quá cao. Thành công của ca bệnh cũng cho thấy hiệu quả của mô hình điều trị đa chuyên khoa (Heart Team) trong xử trí các trường hợp tim mạch phức tạp.
