Lăng vua Hiệp Hòa - vị vua thứ 6 của triều Nguyễn đơn sơ, hiu quạnh giữa đồi thông. Ảnh: Nguyễn Luân
Lăng mộ giữa rừng thông hẻo lánh
Vua Hiệp Hòa tên thật là Nguyễn Phúc Hồng Dật, sinh năm 1847, là người con thứ 29 của vua Thiệu Trị. Ông lên ngôi vào ngày 30.7.1883, trong bối cảnh triều Nguyễn đang đối mặt với nhiều biến động lớn khi thực dân Pháp từng bước gia tăng ảnh hưởng tại Việt Nam.
Tuy nhiên, ngày 29.11.1883, vua Hiệp Hòa bị phế truất. Sau đó, ông bị ép uống thuốc độc và qua đời khi mới 36 tuổi. Nơi an nghỉ của nhà vua hiện nằm dưới chân núi Ngũ Phong, trên đường Tam Thai, thuộc phường An Cựu, TP Huế.
Không giống lăng Gia Long, Minh Mạng hay Tự Đức với quy mô rộng lớn và kiến trúc cầu kỳ, lăng vua Hiệp Hòa mang dáng vẻ khá giản dị. Khu mộ nằm dưới những tán thông xanh, tạo cảm giác tĩnh lặng và có phần cô quạnh.
Khu lăng được xây dựng theo dạng hình chữ nhật với bốn tầng bằng bê tông. Bao quanh là hệ thống tường thành bằng đá cao khoảng 2m.
Phía trước phần tẩm mộ là bình phong được trang trí công phu bằng kỹ thuật khảm sành sứ, ở giữa nổi bật chữ "Thọ". Mặt sau khu mộ là bức phù điêu hình rồng được ghép từ các mảnh sành sứ, thể hiện biểu tượng quyền uy của hoàng gia.
Trong khuôn viên đặt một lư hương bằng đá trắng cỡ lớn phục vụ việc thắp hương tưởng niệm. Lối vào khu mộ được thiết kế theo dạng cổng vòm, hai bên có cặp rồng đá canh giữ.
Điểm khác biệt dễ nhận thấy là lăng vua Hiệp Hòa chỉ có một vòng thành bảo vệ, trong khi phần lớn lăng tẩm các vị vua Nguyễn khác thường có hai lớp thành. Trước khi được trùng tu, nơi đây chỉ là một khu mộ nhỏ nằm khuất giữa rừng thông, ít người biết đến.
Đường vào di tích xuống cấp nghiêm trọng
Theo ghi nhận, con đường dẫn vào khu di tích hiện là đường đất. Sau những trận mưa lớn, nhiều đoạn bị nước cuốn xói tạo thành các rãnh sâu và ổ gà kéo dài. Nhiều vị trí đá sỏi trồi lên mặt đường khiến việc di chuyển trở nên khó khăn.
Vào mùa mưa, mặt đường trơn trượt, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với người dân và du khách đến tham quan, tìm hiểu lịch sử. Không ít người lần đầu tìm đến lăng vua Hiệp Hòa bất ngờ trước tình trạng của tuyến đường và mong muốn có phương án nâng cấp tuyến đường.
Trao đổi với Báo Lao Động, ông Hoàng Việt Trung - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, lăng vua Hiệp Hòa đã được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh và qua nhiều giai đoạn đã nhận được sự đóng góp của các nhà hảo tâm cũng như dòng họ để tu bổ.
Tuy nhiên, tuyến đường vào khu lăng hiện vẫn là đường đất và không thuộc phạm vi quản lý trực tiếp của Trung tâm.
Theo ông Trung, đơn vị đã báo cáo UBND TP Huế để đưa dự án nâng cấp tuyến đường vào kế hoạch đầu tư bằng nguồn Quỹ Bảo tồn di sản Huế. Hồ sơ thiết kế cũng đã được xây dựng và đang trong quá trình lấy ý kiến từ các đơn vị liên quan.
Hiện nay, việc hoàn thiện thủ tục đang được triển khai với sự tham gia của các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và đơn vị quản lý đất đai tại khu vực.
Nếu các thủ tục diễn ra thuận lợi, dự án có thể được triển khai trong thời gian tới. Tuyến đường dự kiến sẽ được bê tông hóa nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại.
