Văn Miếu - Quốc Tử Giám ngày thường đã đông, ngày hội còn đông hơn.
Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II diễn ra từ ngày 11 đến 20.9 với chủ đề “Dòng chảy di sản - Heritage Flow”, kết nối nhiều không gian văn hóa, di sản của Thủ đô. Tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, di sản không chỉ được nhìn ngắm mà còn hiện diện trong những thao tác rất đời thường của người làm nghề.
Ở một gian hàng, bà Đỗ Thị Sáng, người Kim Sơn, Ninh Bình, lặng lẽ ngồi giữa những chiếc túi, chiếc rổ, tấm đan và nhiều sản phẩm làm từ cói. Bà đã gắn bó với nghề khoảng 50 năm, từ khi còn nhỏ. Đôi tay đã đi qua hàng chục năm vẫn thoăn thoắt với những sợi nguyên liệu mảnh, biến chúng thành những sản phẩm vừa quen thuộc vừa mang dáng dấp của một nghề thủ công lâu đời.
Với bà Sáng, những dịp như thế này là cơ hội để người làm nghề đưa sản phẩm ra khỏi không gian làng quê, gặp trực tiếp công chúng và kể câu chuyện của mình. Một sản phẩm thủ công, khi được đặt trước mắt du khách, vì thế không còn chỉ là món đồ để mua về. Đằng sau nó là câu chuyện của một vùng đất.
Ở một góc khác, bà Nguyễn Mỹ Thịnh, 73 tuổi, đang say sưa với những nét vẽ trên gốm Bát Tràng. Khoảng 50 năm trước, khi mới 8 - 9 tuổi, bà đã theo cha (một nghệ nhân nổi tiếng ở Bát Tràng) học nghề. Từ những ngày đầu làm quen với nghề cho đến hôm nay, việc vẽ gốm đã trở thành một phần không thể tách rời trong cuộc đời bà.
Bà Thịnh bảo, nói dân dã thì vẽ theo tâm hồn của một người thợ. Hoa sen, phố cổ và những hình ảnh thân thuộc của đời sống Việt Nam trở thành chất liệu để bà đưa lên những sản phẩm gốm.
Còn chị Đặng Thị Tuyết, từ năm 2006 đã cắt giấy màu thành những sợi nhỏ, dùng kim cuộn, tạo hình rồi ghép từng chi tiết thành tranh giấy cuốn và các sản phẩm trang trí. Công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn đến từng milimet. Những sợi giấy mảnh qua bàn tay người thợ trở thành hoa, hình trang trí, tranh, hộp, khuyên tai hay những món đồ nhỏ xinh.
Nhìn những đôi tay làm nghề giữa dòng khách tham quan, mới thấy “di sản” đôi khi không phải một khái niệm xa xôi. Nó nằm trong một sợi cói, một nét cọ, một vòng giấy được cuộn bằng tay. Và quan trọng hơn, nó nằm trong những con người vẫn đang làm công việc ấy hôm nay...
Đó cũng là cách “Dòng chảy di sản” trở nên có ý nghĩa khi di sản không đứng yên trong tủ kính hay chỉ thuộc về quá khứ. Nó tiếp tục chuyển động khi người thợ còn làm nghề, khi câu chuyện còn được kể và khi du khách dừng lại đủ lâu để nhìn, chạm và hiểu.
