Dự án ngăn triều đã đạt hơn 90% tổng khối lượng. Ảnh: Minh Quân
Bố trí quỹ đất thanh toán cho dự án quá chậm
Làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM ngày 13.6, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu khẩn trương tháo gỡ các vướng mắc, đưa dự án ngăn triều gần 10.000 tỉ đồng về đích trong năm 2026.
Hiện nguồn vốn tín dụng từ Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) vẫn chưa thể giải ngân cho dự án do các thủ tục pháp lý liên quan chưa được hoàn tất.
Việc sớm hoàn tất thủ tục xác định và thanh toán quỹ đất sẽ tạo điều kiện để BIDV giải ngân nguồn vốn tín dụng, hạn chế lãi vay và các chi phí phát sinh, qua đó giảm áp lực thanh toán cho ngân sách thành phố.
Theo Báo cáo kiểm toán số 48/KTNN-TH ngày 6.4.2026 của Kiểm toán Nhà nước về hoạt động xây dựng và quản lý, sử dụng vốn đầu tư Dự án "Giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu giai đoạn 1", quá trình tháo gỡ khó khăn tại dự án còn nhiều tồn tại, hạn chế.
Theo hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao) ký năm 2016, nhà đầu tư được thanh toán bằng quỹ đất tương đương khoảng 16% giá trị quyết toán dự án, tương ứng 1.588 tỉ đồng với 7 khu đất. Phần còn lại, khoảng 8.380 tỉ đồng, dự kiến thanh toán bằng tiền.
Tuy nhiên, phương án này được xác định chưa phù hợp với các quy định hiện hành và phải điều chỉnh theo Nghị quyết 40/NQ-CP ngày 1.4.2021 của Chính phủ. Dù vậy, UBND TPHCM không tổ chức đàm phán, điều chỉnh phương án thanh toán trong hợp đồng BT mà tiếp tục xây dựng phương án thanh toán bằng tiền cho dự án.
Đến tháng 7.2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết 212/NQ-CP, cho phép TPHCM thanh toán cho nhà đầu tư bằng quỹ đất. Trường hợp giá trị quỹ đất nhỏ hơn giá trị công trình BT (sau khi rà soát, loại bỏ các chi phí bất hợp lý), phần chênh lệch sẽ được thanh toán bằng nguồn vốn đầu tư công của thành phố.
Theo quy định mới, giá trị quỹ đất thanh toán phải tương đương tổng mức đầu tư dự án, mức chênh lệch không vượt quá 10%.
Tuy nhiên, Kiểm toán Nhà nước cho rằng sau khi có Nghị quyết 212/NQ-CP, việc TPHCM tiếp tục lựa chọn 7 khu đất theo hợp đồng BT năm 2016 làm quỹ đất thanh toán là chưa phù hợp với quy định hiện hành.
Nguyên nhân là tổng giá trị ước tính của 7 khu đất chỉ khoảng 4.983 tỉ đồng, trong khi tổng mức đầu tư điều chỉnh của dự án hiện lên tới 14.446 tỉ đồng. Khoảng cách quá lớn này chưa bảo đảm nguyên tắc ngang giá theo quy định.
Một tồn tại khác được Kiểm toán Nhà nước chỉ ra là tiến độ bố trí quỹ đất thanh toán quá chậm.
Theo hợp đồng BT, trong vòng 9 tháng kể từ ngày 27.5.2016, UBND TPHCM phải xác định các khu đất dùng để thanh toán cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, đến ngày 21.11.2025, tức sau hơn 9 năm 6 tháng, thành phố vẫn chưa xác định chính thức quỹ đất thanh toán, giá trị quỹ đất cũng như chưa thực hiện thanh toán cho dự án.
Thiếu nhất quán trong xác định quỹ đất
Báo cáo của Kiểm toán Nhà nước cho thấy UBND TPHCM và nhà đầu tư từng xem xét 12 khu đất để thanh toán cho dự án. Tuy nhiên, nhiều khu đất gặp vướng mắc kéo dài.
Trong đó, khu đất C8A tại Khu đô thị Nam TPHCM (Quận 7 cũ) đã được xác định làm quỹ đất thanh toán và ký kết với nhà đầu tư, nhưng đến thời điểm kiểm toán vẫn chưa được phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500, chưa xác định giá trị quyền sử dụng đất và chưa bàn giao cho nhà đầu tư.
Hai khu đất tại 762 Bình Quới và 232 Đỗ Xuân Hợp cũng rơi vào tình trạng tương tự. Sau khi được xác định làm quỹ đất thanh toán, các khu đất này tiếp tục bị điều chỉnh diện tích hoặc thay đổi quy hoạch, khiến thủ tục thanh toán chưa thể hoàn tất.
Đáng chú ý, hai khu đất tại Phước Long B và 299 Đào Trí từng được đưa vào danh sách quỹ đất thanh toán dù đang có tổ chức, cá nhân khác thực hiện dự án. Các cơ quan chuyên môn nhiều lần kiến nghị không sử dụng hai khu đất này do tiềm ẩn nguy cơ khiếu kiện và chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý, song vẫn được đưa vào danh sách xem xét.
Kiểm toán Nhà nước cũng chỉ ra sự thiếu nhất quán trong quá trình lựa chọn quỹ đất thanh toán.
Một số khu đất như 118B Trần Đình Xu (Quận 1 cũ) và 1005 Thoại Ngọc Hầu (quận Tân Phú cũ) từng bị kết luận không đủ điều kiện thanh toán, nhưng chỉ ít tuần sau lại được đưa trở lại danh sách quỹ đất thanh toán.
Ngược lại, hai khu đất lớn tại xã Nhơn Đức và xã Hiệp Phước (huyện Nhà Bè cũ), từng được thống nhất sử dụng thay thế cho các khu đất vướng mắc khác, sau đó lại bị loại khỏi phương án thanh toán.
Hai khu đất tại 420 Nơ Trang Long và 257 Trần Hưng Đạo được các sở, ngành và nhà đầu tư thống nhất đề xuất đưa vào quỹ đất thanh toán nhưng cuối cùng không được chấp thuận.
