Chiến tranh đã lùi xa nhưng hành trình tìm đồng đội vẫn tiếp tục trên vai của Đội K92, Đội K93. Ảnh: Phương Vũ
Trong toàn Quân khu 9 hiện nay, Bộ CHQS tỉnh An Giang là đơn vị duy nhất duy trì đồng thời hai đội chuyên trách thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên đất bạn Campuchia. Đội K92, Đội K93 có hai hướng tìm kiếm nhưng cùng mang trên vai một sứ mệnh thiêng liêng là tìm kiếm những người con của Tổ quốc còn nằm lại nơi đất bạn sau chiến tranh.
Khó khăn lớn nhất chính là cuộc chạy đua với thời gian. Nhiều nhân chứng từng trực tiếp tham gia chiến đấu hoặc chứng kiến việc chôn cất liệt sĩ nay tuổi đã ngoài 80. Từ những thông tin ít ỏi, cán bộ đội quy tập phải đối chiếu với sơ đồ trận đánh, bản đồ quân sự và khảo sát thực địa nhiều lần để khoanh vùng tìm kiếm.
Dưới cái nắng hơn 40 độ C của mùa khô Campuchia, cán bộ, chiến sĩ hai đội quy tập vẫn miệt mài bám địa bàn. Có ngày họ phải đi bộ hàng chục cây số xuyên rừng, vượt đồi, lội suối để tiếp cận khu vực tìm kiếm. Nhiều nơi xe cơ giới không thể tiếp cận, toàn bộ trang bị phải vận chuyển bằng sức người. Đêm xuống, giữa rừng sâu không điện, không sóng điện thoại, họ mắc võng ngủ tạm dưới tán cây rồi sáng hôm sau tiếp tục hành trình.
Thiếu tá Danh Ny, cán bộ dẫn đường Đội K92 là một trong những người có nhiều năm gắn bó với công việc đặc biệt này. Anh thuộc từng con đường, từng phum sóc, từng cánh rừng nơi đơn vị đặt chân đến. Với anh, mỗi nguồn tin người dân cung cấp đều là một tia hy vọng. “Có những nguồn tin chúng tôi phải đi xác minh nhiều lần mới có thể triển khai tìm kiếm, có khi tìm cả tháng trời vẫn chưa có kết quả. Nhưng anh em luôn động viên nhau cố gắng, bởi phía sau mỗi cuộc tìm kiếm là sự chờ đợi của gia đình liệt sĩ suốt hàng chục năm qua”, Thiếu tá Danh Ny chia sẻ.
Nhiều năm qua, Đội K92 đã triển khai hiệu quả mô hình “Đội tuyên truyền tri ân”. Những cán bộ thông thạo tiếng Khmer đến từng phum, sóc gặp gỡ người dân, các vị sư sãi, người cao tuổi để tuyên truyền về ý nghĩa nhân văn của công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Họ giúp dân sửa chữa nhà cửa, hỗ trợ nhu yếu phẩm, khám bệnh, cấp thuốc miễn phí và tham gia nhiều hoạt động an sinh xã hội. Từ những việc làm nghĩa tình ấy, hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ ngày càng được nhân dân Campuchia tin yêu.
Nếu Đội K92 xây dựng mạng lưới thông tin từ nhân dân địa phương thì Đội K93 lại sở hữu một “ngân hàng dữ liệu sống” vô cùng đặc biệt, đó là những cựu chiến binh từng trực tiếp chiến đấu trên chiến trường Campuchia. Nhiều người nay tuổi đã ngoài 70 nhưng vẫn đau đáu nỗi niềm đồng đội còn nằm lại nơi đất bạn. Mỗi khi nhớ lại một địa danh hay một trận đánh năm xưa, họ chủ động liên hệ với đơn vị để cung cấp thông tin. Từ mùa khô 2001 - 2002 đến nay, Đội K93 đã tìm kiếm, quy tập được 2.202 bộ hài cốt liệt sĩ trên địa bàn Campuchia và trong nước. Riêng mùa khô 2025 - 2026, đơn vị đã quy tập được 76 bộ hài cốt liệt sĩ.
Đại tá Cao Minh Tâm, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh An Giang cho biết, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ luôn được Đảng ủy, Bộ CHQS tỉnh xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. “Trong nhiều năm qua, cán bộ, chiến sĩ Đội K92 và Đội K93 luôn phát huy tinh thần trách nhiệm, vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, bám địa bàn, bám nhân chứng để tìm kiếm đồng đội. Những kết quả mà hai đội đạt được không chỉ góp phần làm vơi đi nỗi đau, sự mong chờ của thân nhân liệt sĩ mà còn tiếp tục khẳng định phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ trong thời bình”, Đại tá Cao Minh Tâm nhấn mạnh.
Hưởng ứng Chiến dịch “500 ngày đêm”, Bộ CHQS tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị làm tốt công tác chuẩn bị lực lượng, phương tiện, bảo đảm hậu cần, kỹ thuật, đồng thời tiếp tục mở rộng mạng lưới cung cấp thông tin, phối hợp chặt chẽ với chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân Campuchia nhằm nâng cao hiệu quả tìm kiếm trong thời gian tới.
“Chúng tôi xác định còn thông tin là còn tổ chức tìm kiếm, còn một liệt sĩ chưa được trở về là nhiệm vụ vẫn chưa kết thúc. Với quyết tâm chính trị cao nhất, cán bộ, chiến sĩ Đội K92 và Đội K93 sẽ tiếp tục nỗ lực vượt qua mọi khó khăn, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ trong Chiến dịch "500 ngày đêm", góp phần đưa nhiều hơn nữa các anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình và đồng đội”, Đại tá Cao Minh Tâm khẳng định.
Trên những cánh rừng xa xôi của đất nước Campuchia, những người lính mang quân hàm xanh vẫn đang lặng lẽ đi tìm đồng đội, đưa họ trở về với quê hương, đất mẹ yêu thương.
