Nga sản xuất phân bón amoni nitrat. Ảnh: TASS
Steve Hanke - một trong những nhà kinh tế học hàng đầu thế giới của Mỹ, vừa cảnh báo rằng Nga đang gửi tín hiệu trực tiếp tới Mỹ và phương Tây thông qua việc tạm dừng cấp giấy phép xuất khẩu phân amoni nitrat - một loại phân bón nitơ quan trọng - từ ngày 21.3 đến 21.4.
Mátxcơva lý giải quyết định này là để ưu tiên nhu cầu gieo trồng mùa xuân trong nước, nhưng theo ông Hanke, thời điểm và phạm vi động thái này cho thấy rõ thông điệp chính trị: Phương Tây phải nới lỏng trừng phạt, nếu không, nguồn cung phân bón toàn cầu sẽ bị gián đoạn.
Nga kiểm soát khoảng 40% thị phần thương mại amoni nitrat toàn cầu, khiến động thái tạm dừng xuất khẩu ngay lập tức có tác động rất lớn tới chuỗi cung ứng nông nghiệp toàn cầu.
Quyết định này diễn ra trong bối cảnh nguồn cung phân bón toàn cầu vốn đã căng thẳng. Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển chiếm gần 24% thương mại amoni toàn cầu - cùng các vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) vào nhà máy phân bón ở Smolensk và KuybyshevAzot khiến sản lượng phân bón của Nga giảm đáng kể, trong khi giá phân bón trên thị trường thế giới đã tăng 27% tính đến tháng 3.2026, với phân đạm nitrogen chịu mức tăng cao nhất.
Ông Hanke cảnh báo rằng mặc dù các lệnh trừng phạt chính thức không cấm xuất khẩu phân bón, nhưng các rào cản thực tế từ hệ thống ngân hàng SWIFT, khó khăn thanh toán và khan hiếm bảo hiểm vận chuyển đã khiến Nga có thể dùng phân bón làm vũ khí kinh tế gián tiếp, đặt phương Tây trước áp lực phải điều chỉnh chính sách nếu muốn duy trì dòng chảy phân bón toàn cầu.
