Iran đưa ra chỉ thị, buộc mọi tàu dầu qua eo biển Hormuz phải đi qua hai lộ trình mới. Ảnh: AFP
Ngày 9.4, Lực lượng Hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phát đi chỉ thị bắt buộc tất cả tàu thuyền có ý định quá cảnh qua eo biển Hormuz phải tuân thủ hai lộ trình thay thế mới.
Theo thông báo chính thức, biện pháp này được đưa ra nhằm đảm bảo an toàn cho các phương tiện vận tải trước rủi ro va chạm với mìn chống hạm trong khu vực, vốn đang ở mức báo động do những căng thẳng quân sự. Iran khẳng định, việc phối hợp trực tiếp với Hải quân IRGC là yêu cầu bắt buộc cho đến khi có thông báo mới.
Điểm đáng chú ý là cả hai lộ trình thay thế này đều hướng tàu bè đi sâu vào vùng nước gần đảo Larak của Iran. Giới quan sát nhận định, đây là nỗ lực của Tehran nhằm thắt chặt quyền giám sát thực tế đối với luồng lạch chiến lược này.
Bằng cách buộc các tàu dầu siêu lớn phải đi sát các căn cứ của mình, IRGC có thể dễ dàng nhận dạng, kiểm soát thông tin hàng hóa. Động thái này diễn ra ngay trong bối cảnh lệnh ngừng bắn 14 ngày giữa Mỹ và Iran vừa bước sang ngày thứ hai.
Quy định hàng hải mới này đang tạo ra một "hòn đá tảng" khác trên bàn đàm phán tại Islamabad dự kiến diễn ra vào ngày 10.4. Mỹ luôn coi quyền tự do hàng hải không bị cản trở là ưu tiên hàng đầu và việc Iran đơn phương điều hướng lại tàu bè có thể bị coi là hành động thách thức các cam kết về tự do thương mại.
Phía Mỹ và Israel đang duy trì sự phối hợp chặt chẽ để đảm bảo mọi thỏa thuận hòa bình sắp tới phải đi kèm với việc dỡ bỏ các hạn chế hàng hải này, đồng thời yêu cầu Iran phi hạt nhân hóa hoàn toàn.
Đối với các hãng vận tải, việc thay đổi lộ trình không chỉ gây lo ngại về an ninh mà còn là bài toán kinh tế nan giải. Mỗi ngày chậm trễ của một tàu chở dầu thô kích thước lớn có thể gây thiệt hại từ 50.000 USD đến 80.000 USD chi phí vận hành và bảo hiểm.
Nếu tình trạng này kéo dài, áp lực chi phí sẽ nhanh chóng chuyển sang giá xăng dầu tại các thị trường tiêu thụ, làm lung lay đà giảm giá của dầu Brent vốn vừa lùi về mức 90,5 USD/thùng.
