Thầy mo thực hiện nghi lễ dâng hương tại Nhà thờ Nàng Han, bản Cang Bó Ban, xã Mường La, tỉnh Sơn La. Ảnh: Trường Sơn
Lễ hội Nàng Han thường được tổ chức vào tháng 2 âm lịch hằng năm, nhằm tưởng nhớ công lao của nữ tướng Nàng Han, người có công đánh đuổi giặc phương Bắc, gìn giữ bình yên cho bản làng.
Đây là lễ hội truyền thống giàu bản sắc của đồng bào Thái đen vùng lòng hồ Thủy điện Sơn La, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương.
Ngay từ sáng sớm, không khí tại bản Cang Bó Ban đã rộn ràng tiếng nhạc. Phụ nữ Thái trong trang phục truyền thống rực rỡ cùng người dân khắp nơi nô nức về trẩy hội, tạo nên bức tranh văn hóa đặc sắc nơi vùng cao.
Theo thầy mo Lò Văn Chợ, tương truyền vào thế kỷ XIV, giặc phương Bắc tràn vào Tây Bắc cướp phá. Nàng Han đã cắt tóc, giả trai, kêu gọi thanh niên trai tráng các bản đoàn kết đứng lên đánh giặc. Dưới sự chỉ huy của bà, nghĩa quân 16 xứ Thái đã chiến thắng, giữ bình yên cho bản mường.
Tại khu vực rừng già ven suối Nặm Trai, bà từng đóng quân 6 tháng để chống giặc. Người dân lập nơi thờ tự và duy trì lễ cúng hằng năm để tri ân.
Ông Bùi Việt Cường – Chủ tịch UBND xã Mường La - cho biết, lễ hội Nàng Han đã có từ lâu đời, năm 2022 được phục dựng và duy trì thường niên. Chính quyền cùng nhân dân đã đóng góp xây dựng đền thờ Nàng Han tại vị trí mới ven hồ, tạo điểm sinh hoạt văn hóa và thu hút du lịch. Qua đó, địa phương quảng bá giá trị văn hóa các dân tộc khu vực Mường La đến với du khách.
Với nhiều người con xa quê, lễ hội là dịp trở về vừa tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống, vừa sum họp với họ hàng. Anh Lò Văn Nước, sinh sống tại Mộc Châu về dự lễ hội, chia sẻ: “Biết tin tổ chức lễ hội, chúng tôi rất háo hức trở về tham dự. Đây là dịp để con cháu hiểu và gìn giữ truyền thống dân tộc mình”.
Tại lễ hội, phần lễ được tổ chức trang nghiêm với nghi thức dâng hương, cúng tế thần linh, thổ địa, xin được tổ chức lễ hội tại Nhà thờ Nàng Han, bản Cang Bó Ban. Lễ vật gồm thịt trâu, rượu cần, hoa quả, trầu cau. Thầy mo thực hiện nghi lễ mời Nàng Han và các thần linh về chứng giám, cầu cho mưa thuận gió hòa, bản mường bình yên, nhân dân ấm no.
Phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao dân gian. Các tiết mục múa tái hiện các trận đánh giặc của Nàng Han, biểu diễn văn nghệ truyền thống, múa xòe cộng đồng thu hút đông đảo người xem.
Nhiều trò chơi dân gian hấp dẫn được tổ chức như thi đua thuyền, đi cầu thăng bằng trên hồ, quăng chài, bịt mắt bắt vịt. Trong đó, đua thuyền là nội dung thu hút nhất với sự tham gia của 6 đội, gần 100 vận động viên đến từ các bản trong xã. Tiếng reo hò cổ vũ vang dội khi những con thuyền lướt sóng về đích, tạo không khí sôi động ngày hội.
Ông Hà Văn Thư – đội trưởng đội đua thuyền bản Lả Búng - cho biết, các thành viên đã tập luyện trước lễ hội và thi đấu hết mình, giành giải cao trong sự cổ vũ của người dân.
Lễ hội Nàng Han không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp tôn vinh giá trị lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Qua đó, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Thái, tăng cường đoàn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh vùng đất Mường Trai đến với du khách.
