Cách giới trẻ chạm vào di sản

Không còn đứng yên trong không gian trưng bày hay sách vở, di sản văn hóa đang dần bước vào đời sống của giới trẻ thông qua những cách tiếp cận sáng tạo, gần gũi và giàu trải nghiệm.

Trong quá trình nghiên cứu, thông tin tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp đã trở thành động lực lớn, thôi thúc nhóm các bạn trẻ tìm kiếm một hướng tiếp cận mới mẻ, hiện đại nhưng vẫn giữ trọn tinh thần, bản sắc và giá trị thẩm mỹ của dòng tranh truyền thống này.

Chia sẻ với phóng viên Lao Động, bạn Trần Phương Ly - đại diện nhóm sinh viên ngành Thiết kế đồ họa, cho biết nhóm đã chủ động kết hợp kiến thức chuyên môn với các yếu tố văn hóa từ tranh Đông Hồ để tạo nên cách tiếp cận mới mẻ.

Theo Phương Ly, thay vì giữ nguyên gam màu trầm truyền thống, nhóm lựa chọn làm mới bằng những màu sắc nổi bật, phù hợp thị hiếu giới trẻ, đồng thời giữ lại nét đặc trưng của tranh dân gian.

“Chúng mình đưa hình ảnh tranh Đông Hồ vào các sản phẩm như móc khóa, trò chơi để tạo sự gần gũi, bắt mắt hơn với người trẻ”, Phương Ly chia sẻ. Cách làm này giúp sản phẩm vừa giàu tính sáng tạo thị giác, vừa chuyển tải chiều sâu văn hóa, góp phần đưa giá trị truyền thống hòa vào đời sống đương đại.

Bên cạnh đó, Họa Cổ Ký cũng là một dự án game giả định lấy cảm hướng từ tranh Đông Hồ. Là những người theo học lĩnh vực nghệ thuật, nhóm bạn trẻ xác định việc tiếp cận di sản không chỉ cần sáng tạo mà còn đòi hỏi thái độ nghiêm túc, trách nhiệm và tôn trọng các giá trị nguyên gốc.

Dự án xây dựng cốt truyện xoay quanh nhân vật Đan, một người phục chế tranh trẻ tuổi. Từ sự cố vô tình làm đổ mực lên tranh, “Quái Mực” xuất hiện, đe dọa làm phai mờ hình tượng Chuột - biểu tượng quen thuộc của tranh Đông Hồ. Người chơi sẽ nhập vai Đan, bước vào hành trình phục hồi và bảo vệ các giá trị nguyên bản của tranh dân gian.

Thông qua hình thức game nhập vai, Họa Cổ Ký hướng đến việc rút ngắn khoảng cách giữa người trẻ và di sản, biến di sản từ đối tượng trưng bày thành không gian tương tác sống động.

Không chỉ tiếp cận di sản qua các trò chơi cách tân, nhóm sinh viên Trường Đại học Văn hóa Hà Nội còn lựa chọn khai thác diều sáo - một trò chơi dân gian mang đậm giá trị văn hóa và tâm linh.

Qua quá trình tìm hiểu, nhóm nhận thấy trong quan niệm dân gian, diều sáo không đơn thuần là thú vui mà còn biểu trưng cho sự gắn kết giữa con người với thiên nhiên.

Những chiếc sáo diều làm từ tre già, phổ biến với ba, năm hoặc bảy tầng, tạo nên âm thanh trong trẻo, vang xa giữa không trung. Trải qua thời gian, diều dó và sáo diều đã trở thành biểu tượng văn hóa sống, được ghi danh là Nghề truyền thống Hà Nội và Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia vào năm 2024. Từ giá trị đó, nhóm quyết định sáng tạo các mô hình diều để trưng bày, đồng thời phát triển thành sản phẩm quà tặng, góp phần lan tỏa và gìn giữ di sản trong đời sống đương đại.

Không chỉ tiếp cận di sản bằng những sản phẩm thủ công hay việc làm mới các trò chơi dân gian, với bạn Trần Lê Thảo - người đồng sáng lập Tiệm thủ công Chiều Mạn đã chọn hướng đi mới khi chủ động sáng tạo lên những vật phẩm mang dấu ấn riêng, gửi gắm trong đó các giá trị văn hóa truyền thống.

"Phúc Linh Điệp là một sản phẩm thủy lưu treo áo dài được lấy cảm hứng từ hình tượng lọng bướm của người Việt, chiếc ô giấy khi mở xòe như cánh bướm, biểu trưng cho vẻ đẹp thanh nhã và những lời chúc phúc tốt lành", bạn Lê Thảo bày tỏ.

Từ nguyên mẫu truyền thống, sản phẩm được thu nhỏ và cách điệu để trở nên gần gũi hơn trong đời sống hiện đại, với điểm nhấn là chữ Phúc đặt ở trung tâm, gửi gắm mong ước an lành, may mắn đến người sở hữu.

Sản phẩm có 6 màu sắc, mỗi màu mang một ý nghĩa tốt đẹp cho năm mới và cuộc sống, không chỉ là vật treo trang trí cho việt phục mà còn là cách lan tỏa vẻ đẹp của thủ công truyền thống Việt Nam theo tinh thần nhẹ nhàng, hiện đại và giàu giá trị văn hóa.