Độ tuổi mắc bệnh sốt xuất huyết đang có sự dịch chuyển rõ rệt. Ảnh: Ngô Trần Hải An
Dịch sốt xuất huyết diễn biến bất thường
Theo Bộ Y tế, trong 5 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 50.000 ca mắc sốt xuất huyết Dengue, tăng gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Các chuyên gia cảnh báo dịch bệnh đang diễn biến khó lường và có dấu hiệu phá vỡ quy luật mùa vụ quen thuộc.
Tại tọa đàm "Sốt xuất huyết Dengue: Những diễn biến khó lường tại Việt Nam" do Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) phối hợp với Báo Sức khỏe & Đời sống tổ chức ngày 11.6, TS Angela Pratt - Trưởng đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam - cho biết, biến đổi khí hậu đang tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi Aedes aegypti phát triển. Thời tiết nóng ẩm xen kẽ các đợt mưa kéo dài khiến muỗi sinh sôi mạnh hơn. Bên cạnh đó, tuýp virus DENV-2 đang chiếm ưu thế, làm gia tăng nguy cơ bệnh nặng.
Theo ThS.BS Võ Hải Sơn - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), sốt xuất huyết hiện không còn tuân theo chu kỳ quen thuộc. Nếu trước đây dịch thường giảm vào cuối năm thì năm 2025, số ca mắc vẫn duy trì ở mức cao trong các tháng 11 và 12. Xu hướng này tiếp tục kéo dài sang năm 2026 khi số ca bệnh tăng mạnh ngay từ đầu năm.
WHO cho hay, sốt xuất huyết đang trở thành thách thức y tế toàn cầu khi số ca mắc trên thế giới tăng gấp 10 lần trong giai đoạn 2010-2019. Hiện bệnh được xếp vào nhóm 10 mối đe dọa sức khỏe cộng đồng hàng đầu thế giới.
Tại Việt Nam, dịch đã xuất hiện ở hầu hết tỉnh, thành phố. Nhiều địa phương phía Bắc, vốn trước đây ghi nhận ít ca mắc, nay đang chứng kiến số bệnh nhân gia tăng đáng kể.
Ai cũng có thể mắc sốt xuất huyết
ThS.BS Võ Hải Sơn cho biết thêm, độ tuổi mắc bệnh đang có sự dịch chuyển rõ rệt. Nếu trước đây phần lớn bệnh nhân ở phía Nam là trẻ em dưới 15 tuổi thì hiện nay tỉ lệ mắc giữa trẻ em và người trưởng thành gần như tương đương. Điều này đồng nghĩa mọi thành viên trong gia đình đều có nguy cơ mắc bệnh và gặp biến chứng nếu không được phát hiện, theo dõi kịp thời.
Đáng lo ngại, nhiều người vẫn cho rằng hạ sốt là dấu hiệu bệnh đang hồi phục. Thực tế, giai đoạn nguy hiểm nhất thường rơi vào ngày thứ ba đến thứ năm của bệnh, khi người bệnh bắt đầu giảm sốt. Đây là thời điểm có thể xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng hoặc suy đa cơ quan.
Nhiều trường hợp nhập viện muộn vì chủ quan, làm tăng nguy cơ tử vong và khiến việc điều trị khó khăn hơn. Ngoài nguy cơ tử vong, bệnh nặng còn có thể để lại các di chứng kéo dài như suy giảm trí nhớ, mất ngủ, giảm khả năng tập trung, rối loạn thị lực hoặc rụng tóc. Chi phí điều trị cũng là gánh nặng lớn đối với nhiều gia đình, đặc biệt trong các trường hợp phải thở máy hoặc lọc máu.
Trước diễn biến dịch phức tạp, các chuyên gia cho rằng bên cạnh các biện pháp truyền thống như diệt muỗi, diệt lăng quăng và giám sát dịch tễ, việc ứng dụng công nghệ mới sẽ giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát dịch. AI có thể hỗ trợ cảnh báo sớm nguy cơ bùng phát, trong khi vaccine sốt xuất huyết được kỳ vọng giúp phòng bệnh chủ động và giảm ca nặng.
Ngành y tế đang nghiên cứu triển khai tiêm chủng thí điểm tại một số địa phương, đồng thời tăng cường kiểm soát véc-tơ, nâng cao năng lực điều trị và ứng dụng dữ liệu thời tiết, môi trường trong dự báo dịch.
WHO đặt mục tiêu đến năm 2030 không còn ca tử vong do sốt xuất huyết Dengue. Để đạt được mục tiêu này, sự tham gia chủ động của cộng đồng được xem là yếu tố then chốt bên cạnh những nỗ lực của ngành y tế.
