Hà Nội đang lấy ý kiến xây dựng Nghị quyết về hoạt động đầu tư, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ ban đêm, trong đó dự kiến cho phép một số khu vực, tổ hợp dịch vụ đủ điều kiện hoạt động đến 6 giờ sáng.
Đây là một trong những đề xuất đáng chú ý nhằm trả lời cho câu hỏi rất quan trọng trong du lịch, của không chỉ Hà Nội, là phải làm gì để du khách ở lại với mình lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn?
Thực tế cho thấy, một trong những điểm yếu cố hữu của du lịch Việt Nam là thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách còn thấp so với tiềm năng.
Không ít người đến Hà Nội, Huế, Đà Nẵng hay nhiều địa phương khác chỉ lưu trú ngắn ngày. Ban ngày tham quan, chiều tối ăn uống, dạo phố một vòng rồi trở về khách sạn. Sau 22 giờ, lựa chọn trải nghiệm của du khách ở nhiều nơi gần như không còn nhiều.
Điều đó đồng nghĩa với việc cơ hội tạo ra giá trị kinh tế đêm của các địa phương cũng kết thúc rất sớm.
Bởi vậy, khi Hà Nội đặt vấn đề phát triển kinh tế đêm một cách bài bản, từ không gian di sản, văn hóa, nghệ thuật đến thương mại, dịch vụ và du lịch, đó là một tín hiệu tích cực.
Tuy vậy, kinh tế đêm không đơn giản là kéo dài giờ hoạt động của hàng quán hay trung tâm thương mại.
Nếu chỉ cho phép mở cửa đến 2 giờ sáng hay 6 giờ sáng mà không có sản phẩm hấp dẫn hơn, thì rất khó giữ chân du khách.
Khách du lịch không thức khuya chỉ để mua thêm một món hàng hay ngồi thêm một quán cà phê. Điều họ cần là những trải nghiệm khác biệt, những hoạt động mà ban ngày không có được.
Đó có thể là các tour tham quan di sản về đêm, các chương trình nghệ thuật đặc sắc, những không gian sáng tạo ven sông, các khu biểu diễn ngoài trời, những lễ hội ánh sáng hay các hoạt động văn hóa gắn với bản sắc địa phương.
Điều đáng chú ý là trong dự thảo, Hà Nội không chỉ nói đến các tuyến phố thương mại mà còn hướng tới Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hồ Tây, khu phố cổ hay trục cảnh quan sông Hồng.
Nếu được đầu tư đúng hướng, đây có thể trở thành những sản phẩm có sức hút riêng, giúp Hà Nội khác biệt với các đô thị khác.
Nhìn rộng ra, đây cũng là bài toán mà nhiều địa phương đang đối mặt.
Các địa phương lấy du lịch làm “mũi nhọn” trong phát triển kinh tế như Đà Nẵng, Huế, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Phú Quốc… cũng đã và đang làm tương tự như Hà Nội.
Tuy nhiên hiệu quả kinh tế mang lại chưa cao, các mô hình kinh tế đêm thường “sớm nở tối tàn” do việc sao chép mô hình của nhau, chưa tạo ra cho du khách những trải nghiệm đêm mang dấu ấn riêng của địa phương mình.
Vấn đề nữa là kinh tế đêm luôn đi kèm những thách thức như tiếng ồn, giao thông, vệ sinh môi trường, an toàn du khách và phòng, chống tệ nạn.
Song song với các mô hình kinh tế đêm, hạ tầng giao thông, an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, kiểm soát tiếng ồn hay bảo đảm an toàn cho du khách đều phải đi trước một bước.
Thực tế trên thế giới cho thấy các thành phố thành công với kinh tế đêm như Bangkok, Seoul hay Singapore không chỉ kéo dài giờ hoạt động mà còn xây dựng được hệ sinh thái quản lý rất chuyên nghiệp, từ giao thông công cộng, chiếu sáng, an ninh đến các dịch vụ hỗ trợ du khách.
Khi có nhiều đô thị cùng tham gia xây dựng những “thành phố không ngủ” theo cách riêng của mình, kinh tế đêm hoàn toàn có thể trở thành một động lực tăng trưởng mới của du lịch và dịch vụ Việt Nam trong những năm tới.
