Sự sống cổ đại trên Trái đất gây sốc với những đường hầm bí ẩn

Trong nhiều thập kỷ, đá cẩm thạch và đá vôi ở các vùng sa mạc được xem là “hồ sơ im lặng” của tự nhiên, chúng hình thành do áp lực, thời gian và xói mòn, gần như không liên quan đến sự sống. Nhưng một phát hiện mới cho thấy câu chuyện có thể phức tạp hơn rất nhiều.

Tại một số khu vực sa mạc ở Namibia, Oman và Saudi Arabia, các nhà nghiên cứu đã phát hiện những hệ thống đường hầm cực nhỏ nằm bên trong đá. Chúng mảnh đến mức chỉ có thể nhìn rõ khi phóng đại, nhưng lại được sắp xếp đều đặn, song song, kéo dài hàng mét dọc theo các mặt đá lộ thiên. Điều đáng nói là các đường hầm này không hề ngẫu nhiên.

Thoạt nhìn, bề mặt đá ở các khu vực này không có gì khác thường. Nhưng khi quan sát kỹ, các nhà khoa học nhận ra những rãnh nhỏ, hẹp, có độ rộng chỉ khoảng nửa milimét và ăn sâu vài centimet vào bên trong đá. Chúng chạy thẳng, song song và giữ khoảng cách khá đều nhau - điều hiếm thấy nếu chỉ do gió, nước hay các chuyển động tự nhiên tạo nên.

Các cấu trúc này được phát hiện lần đầu hơn 10 năm trước tại Namibia bởi nhóm nghiên cứu của Giáo sư Cees W. Passchier (Đại học Johannes Gutenberg Mainz, Đức). Sau đó, những cấu trúc tương tự tiếp tục được tìm thấy ở Trung Đông, cho thấy đây không phải hiện tượng đơn lẻ.

Bên trong các đường hầm là một lớp vật chất màu trắng, khác với đá xung quanh. Khi phân tích, nhóm nghiên cứu nhận thấy thành phần hóa học của lớp này không giống với bất kỳ dạng phong hóa tự nhiên nào đã biết.

Đặc biệt, người ta phát hiện dấu vết của hợp chất chứa carbon, cùng với phốt pho và lưu huỳnh - những thành phần cơ bản của tế bào sống.

Dù không còn ADN hay protein (do các cấu trúc này quá cổ và nằm trong môi trường khắc nghiệt), tổng hợp các dấu hiệu hóa học và hình dạng cho thấy nhiều khả năng đây là “hóa thạch” của một dạng sự sống vi mô từng tồn tại trong đá.

Theo giả thuyết của nhóm nghiên cứu, những sinh vật cực nhỏ này có thể đã sống ngay trong lòng đá, từ từ “đào” đường đi bằng cách tiết ra chất làm tan khoáng chất để lấy dinh dưỡng. Phần vật chất dư thừa bị bỏ lại phía sau, tạo thành các đường hầm trắng mà ngày nay chúng ta quan sát được.

Điều khiến giới khoa học đặc biệt chú ý là cách các đường hầm được sắp xếp trật tự, đều đặn, thậm chí vẫn tiếp tục chạy thẳng dù lớp đá bị uốn cong hay xói mòn sau này. Điều đó gợi ý đây không phải hoạt động “tùy hứng”, mà là kết quả của một tập thể sinh vật hoạt động có tổ chức.

Nếu giả thuyết này được xác nhận, phát hiện sẽ có ý nghĩa rất lớn. Đá vôi và đá cẩm thạch là nơi lưu trữ lượng carbon khổng lồ của Trái đất. Việc sinh vật cổ đại từng tác động, làm biến đổi những loại đá này có thể ảnh hưởng đến cách carbon được giải phóng và tuần hoàn trong tự nhiên suốt hàng triệu năm.

Các nhà khoa học cho rằng đã đến lúc cần xem lại nhiều mẫu đá cũ từng bị bỏ qua trong các bảo tàng và phòng thí nghiệm. Biết đâu, chúng vẫn còn lưu giữ câu chuyện về một dạng sự sống trên Trái đất chưa từng được biết đến.