Biển độc nhất vô nhị trên Trái đất khiến giới khoa học kinh ngạc

Giữa Bắc Đại Tây Dương, cách bờ biển Florida (Mỹ) hơn 950km, tồn tại một vùng nước êm kỳ lạ - nơi sóng biển chỉ là những gợn dài, phẳng và tĩnh. Không hề chạm đất liền, không có đường bờ biển, không có đảo, nhưng vùng nước này vẫn được gọi bằng một cái tên riêng: Biển Sargasso - vùng “biển không bờ” duy nhất trên Trái đất.

Trên mặt nước, từng mảng rong mơ sargassum màu vàng nâu kết thành thảm nổi nhờ những bóng khí li ti. Trong lớp thực vật dày đặc ấy, tôm, cá, cua và hàng trăm loài sinh vật khác trú ẩn, kiếm ăn và sinh sôi. Sargasso cũng là biển duy nhất được đặt tên theo một loài thực vật, thay vì một dải đất.

Từ thời Columbus, thủy thủ đã nhận ra vùng nước kỳ dị này. Năm 1492, ông ghi rằng tàu có thể “không bao giờ còn cảm thấy gió”, sợ rằng đoàn thuyền sẽ mắc kẹt vĩnh viễn. Họ đâu biết rằng sự tĩnh lặng ấy nằm ngay trên vòng hải lưu cận nhiệt đới Bắc Đại Tây Dương, nơi các dòng chảy mạnh mẽ cuộn quanh và gom mọi vật nổi vào tâm vòng xoáy.

Chính cấu trúc này khiến rong sargassum tụ lại, tạo nên một “vùng biển riêng” giữa đại dương mênh mông - một hiện tượng không nơi nào khác có được.

Từ trên cao, Biển Sargasso trông như một vườn ươm rộng 1.300km, nơi các thảm rong là “đảo sinh thái” trôi dạt. Chúng vừa che bóng, vừa làm nơi trú ẩn, vừa cung cấp thức ăn cho vô số loài.

Biển Sargasso đóng vai trò quan trọng trong điều hòa khí hậu Đại Tây Dương. Mùa hè, nước mặt ấm 28-30 độ C; mùa đông giảm xuống 18-20 độ C. Dòng nước ấm tràn lên phía bắc, nước lạnh chảy xuống phía nam, tạo sự cân bằng nhiệt và độ ẩm giữa hai bờ Đại Tây Dương.

Nó cũng là bể chứa carbon tự nhiên: Sinh vật phù du hấp thụ CO2, rồi khi chết, vỏ của chúng chìm xuống đáy, khóa carbon lại trong hàng thế kỷ.

Tuy nhiên, ghi chép dài hạn từ thập niên 1950 đến nay cho thấy nhiệt độ trung bình đã tăng khoảng 1 độ C từ thập niên 1980. Lớp mặt ấm hơn ngăn dòng nước trộn thẳng đứng, khiến ôxy khó xuống sâu và dưỡng chất khó trồi lên, đe dọa hệ sinh thái.

Nằm giữa các dòng chảy lớn, vùng biển yên tĩnh này cũng gom cả… rác thải nhựa. Một khảo sát ước tính có tới 200.000 mảnh rác/km2, gồm túi nylon, nắp chai, lưới đánh cá bỏ hoang.

Ủy ban Biển Sargasso - thành lập năm 2014 - gọi nơi đây là “thiên đường đa dạng sinh học”, kêu gọi quốc gia ven Đại Tây Dương điều chỉnh tuyến tàu tránh vùng rong dày và thúc đẩy các khu bảo vệ biển.

Đồng thời, các chính phủ đang đàm phán hiệp ước giảm ô nhiễm nhựa và bảo vệ các hành lang di cư đi qua khu vực này.

Bởi nếu Biển Sargasso mất đi đặc tính đặc biệt, các dòng bão hướng châu Âu có thể đổi hướng. Đại Tây Dương thậm chí có thể giữ thêm lượng nhiệt dư thừa của Trái đất.