 |
“Tỷ lệ sinh thấp kéo dài có thể làm giảm lực lượng lao động, đẩy nhanh quá trình già hóa xã hội và gây áp lực lên nền kinh tế cũng như hệ thống phúc lợi”, một nghiên cứu mới cảnh báo.
Cảnh báo này được đưa ra trong bài báo "Terra Incognita: The Economics of a Shrinking World" (Vùng đất chưa được khám phá: Kinh tế của một thế giới thu hẹp), được công bố bởi giáo sư kinh tế Jesus Fernandez-Villaverde của Đại học Pennsylvania và nhà nghiên cứu Patrick Norrick của Đại học Northwestern.
Các nhà nghiên cứu ước tính, nhân loại có thể đã ở dưới mức sinh thay thế - số con trung bình mà mỗi phụ nữ cần sinh ra trong đời, để duy trì quy mô dân số ổn định giữa các thế hệ mà không cần tăng hay giảm dân số.
Ngưỡng toàn cầu là khoảng 2,2, trong khi nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ hiện tại không cao hơn 2,19.
“Tính đến năm 2026, nhân loại có khả năng sẽ ở dưới mức dân số thay thế: Chúng ta đang sinh ít hơn số lượng cần thiết để duy trì dân số ổn định về lâu dài.
Điều này chưa từng xảy ra trước đây trong lịch sử loài người, ngay cả trong các cuộc chiến tranh hay đại dịch”, các tác giả cho biết.
Phân tích này bao gồm 236 quốc gia và vùng lãnh thổ từ năm 1950 đến năm 2023, trong đó tỷ lệ sinh giảm ở 219 quốc gia.
Trung bình, mỗi quốc gia mất khoảng 0,062 ca sinh trên mỗi phụ nữ mỗi năm, và các tác giả lưu ý có rất ít bằng chứng cho thấy xu hướng này đang chững lại.
Dân số toàn cầu hiện chưa giảm vì nhiều thế hệ sinh ra trong những thập kỷ trước vẫn đang tiếp tục sinh con.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu ước tính, hiệu ứng này chỉ có thể duy trì tăng trưởng trong khoảng ba thập kỷ nữa, với dân số đạt đỉnh điểm khoảng 9 tỷ người vào năm 2056 trước khi giảm xuống.
Các tác giả lưu ý, xu hướng này đã lan rộng ra ngoài các nước giàu có, với tỷ lệ sinh ước tính vào năm 2025 chỉ là 0,87 ở Thái Lan; 1,01 ở Colombia; 1,35 ở Iran và 1,52 ở Brazil.
Họ nhận định, không có cơ chế tự động nào đưa tỷ lệ sinh trở lại mức thay thế, vì không có lời giải thích duy nhất cho sự sụt giảm tỷ lệ sinh.
Trong khi chi phí nhà ở và chăm sóc trẻ em, bất ổn kinh tế, biện pháp tránh thai và sự thay đổi các chuẩn mực xã hội đều có thể góp phần, nhưng không yếu tố nào giải thích đầy đủ xu hướng toàn cầu này.
Nghiên cứu cảnh báo, hậu quả kinh tế của việc suy giảm dân số sắp xảy ra có thể rất sâu rộng.
Mỗi thế hệ ít người hơn đồng nghĩa với việc ít lao động hơn phải gánh vác gánh nặng cho dân số già đang ngày càng tăng, gây áp lực lên quỹ hưu trí, chăm sóc sức khỏe và ngân sách nhà nước, đồng thời làm chậm tăng trưởng kinh tế.
