Loay hoay xử lý mỏ cát vàng chiếm làng sau lũ ở Lào Cai

Đầu tháng 10.2025, ảnh hưởng của bão số 10 khiến nước lũ dâng cao, tràn vào thôn Làng Chút (xã Văn Bàn), làm 30 ngôi nhà bị vùi lấp, nhiều công trình dân sinh hư hỏng nặng.

Sau bão lũ, những thửa ruộng từng xanh tốt đã phủ một lớp cát dày, khu dân cư trước kia đông đúc trở thành những cồn cát ngổn ngang.

Dọc tuyến đường vào xóm, cát trắng trải dài, vùi lấp gần như toàn bộ tầng một của nhiều ngôi nhà, cùng giếng nước, nhà tắm, chuồng trại, ao cá.

Theo ghi nhận của PV đầu tháng 1.2026, sau nhiều tháng kể từ đợt mưa lũ nghiêm trọng, đời sống của người dân thôn Làng Chút đã từng bước ổn định trở lại.

Các hộ dân bị ảnh hưởng được bố trí, hỗ trợ nơi ở, sinh hoạt cơ bản được bảo đảm; trẻ em trở lại trường học, một phần diện tích sản xuất được khôi phục.

Tuy nhiên, lượng lớn cát bồi lấp sau lũ vẫn là bài toán đặt ra, đòi hỏi địa phương sớm có phương án xử lý căn cơ, vừa khắc phục hậu quả thiên tai, vừa bảo đảm an sinh lâu dài.

Nhiều người dân bày tỏ sự đồng thuận với chủ trương thu gom, xử lý và tận thu lượng cát bồi lấp sau lũ.

Chị Hoàng Thị Vân (xã Văn Bàn) cho rằng, lượng cát lớn đang bồi lấp quanh khu dân cư nếu để lâu sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất.

“Người dân chúng tôi mong việc thu gom, bán đấu giá cát được triển khai sớm, có giám sát chặt chẽ, để vừa khắc phục hậu quả thiên tai, vừa có thêm kinh phí hỗ trợ bà con ổn định cuộc sống lâu dài”, chị Vân nói.

Cùng quan điểm, anh Hoàng Văn Hùng, một người dân địa phương chia sẻ, việc xử lý cát cần gắn với khơi thông dòng suối và bảo đảm an toàn giao thông, sản xuất.

“Chúng tôi chỉ mong chính quyền có phương án rõ ràng, làm từng bước chắc chắn, để người dân yên tâm ổn định cuộc sống”, anh Hùng cho biết.

Theo ông Hoàng Thành Triệu - Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Làng Chút, toàn thôn có 30 hộ bị ảnh hưởng nhà ở do mưa lũ, trong đó 2 hộ bị sập đổ hoàn toàn, 23 hộ bị đất cát bồi lấp từ 2-3m. Gần 14ha ruộng đồng bị vùi lấp, hệ thống thủy lợi và nước sạch hư hỏng nghiêm trọng.

Thống kê của địa phương cho thấy, mưa lũ đã cuốn hơn 100.000m³ cát vàng về Làng Chút, ước giá trị khoảng 30-35 tỉ đồng.

Ngày 13.1, trao đổi với Lao Động, ông Vũ Xuân Thủy - Chủ tịch UBND xã Văn Bàn cho biết, địa phương hiện đã di dời người dân đến nơi an toàn, hỗ trợ cho các hộ mất nhà, đồng thời phối hợp với các sở, ngành của tỉnh để xây dựng phương án xử lý lượng cát bồi lấp.

“Với khối lượng cát lớn như vậy, không thể bỏ đi mà cần tận thu hợp lý. Địa phương đang đề xuất xin kinh phí để thu gom, tập kết cát, sau đó báo cáo tỉnh xem xét phương án đấu giá”, ông Thủy nói.

Theo Chủ tịch UBND xã Văn Bàn, chi phí thu gom, vận chuyển ước tính trên 10 tỉ đồng.

Nếu tổ chức đấu giá khoảng 100.000m³ cát, nguồn thu có thể đạt gần 30 tỉ đồng; sau khi trừ chi phí, phần còn lại sẽ nộp ngân sách Nhà nước, đồng thời tạo dư địa hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai.