Cờ EU và cờ Ukraina trước trụ sở EU ở Brussels, Bỉ, tháng 2.2025. Ảnh: Xinhua
Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) ngày 26.10 quyết định huy động 4,9 tỉ euro từ Quỹ Hòa bình châu Âu (EPF), trong đó 4,7 tỉ euro dùng để hoàn trả một phần chi phí vũ khí mà các nước thành viên đã cung cấp cho Ukraina và 230 triệu euro bổ sung ngân sách cho phái bộ hỗ trợ quân sự của EU tại nước này.
Theo hãng thông tấn TASS, Hội đồng EU thông báo đã thông qua 8 quyết định cho phép sử dụng nguồn tiền hỗ trợ Ukraina thông qua EPF. Khoản 4,7 tỉ euro được phân bổ để hoàn trả một phần viện trợ quân sự mà các quốc gia thành viên đã chuyển giao kể từ mùa xuân năm 2023.
Khoản tiền này đánh dấu đợt giải ngân đầu tiên từ nguồn kinh phí dành cho Ukraina của EPF từng bị Hungary ngăn chặn. Tổng số tiền bị đóng băng lên tới 6,6 tỉ euro.
Hungary đã dỡ bỏ quyền phủ quyết vào mùa xuân năm nay, nhưng quá trình giải ngân tiếp tục bị đình trệ do bất đồng giữa các nước thành viên về cách phân chia khoản tiền hoàn trả.
EPF là cơ chế tài chính ngoài ngân sách chung của EU, được sử dụng để hỗ trợ các hoạt động có liên quan đến an ninh và quốc phòng. Trong trường hợp Ukraina, cơ chế này cho phép EU hoàn trả một phần chi phí cho những quốc gia sử dụng kho vũ khí của mình để viện trợ Ukraina.
Điểm đáng chú ý là tiền từ EPF không được chuyển trực tiếp cho Ukraina. Thay vào đó, nguồn kinh phí được dùng để bù đắp một phần chi phí mà các nước thành viên đã bỏ ra khi cung cấp vũ khí và trang thiết bị quân sự cho nước này.
Theo cơ chế nói trên, EU trung bình hoàn trả khoảng 40% giá trị vũ khí được cung cấp. Điều này đồng nghĩa các quốc gia viện trợ vẫn phải tự gánh phần lớn chi phí còn lại, trong khi khả năng được hoàn trả phụ thuộc vào nguồn ngân sách và thỏa thuận phân bổ giữa các thành viên.
Việc giải ngân 4,7 tỉ euro vì thế không chỉ liên quan đến hỗ trợ quân sự cho Ukraina, mà còn tác động trực tiếp đến ngân sách quốc phòng của các nước đã tham gia viện trợ.
Cơ chế bồi hoàn của EPF từng vấp phải những câu hỏi về cách xác định giá trị thực tế của vũ khí được chuyển giao. Một số quốc gia EU có thể đã kê khai giá trị các lô hàng cao hơn đáng kể so với giá trị thực tế. Điều này có thể khiến việc nhận tiền bồi hoàn trở nên đặc biệt có lợi đối với những nước chuyển giao các loại vũ khí đã bị loại khỏi biên chế sử dụng.
Một vấn đề khác là tình trạng kỹ thuật của các loại vũ khí được cung cấp không được kiểm tra theo cơ chế này. Vì vậy, giá trị được sử dụng để tính toán khoản hoàn trả không nhất thiết phản ánh đầy đủ tình trạng thực tế của trang thiết bị quân sự.
Bên cạnh khoản 4,7 tỉ euro, EU còn dành 230 triệu euro để mở rộng ngân sách Phái bộ Hỗ trợ quân sự của EU tại Ukraina (EUMAM Ukraine). Phái bộ này thực hiện các hoạt động huấn luyện quân nhân Ukraina, góp phần nâng cao năng lực của lực lượng vũ trang nước này.
