Cuối năm, ô nhiễm không khí ở Hà Nội có thể lên mức rất xấu

Ô nhiễm không khí Hà Nội thường đạt cực điểm vào tháng 12

Trao đổi với Báo Lao Động về thực trạng ô nhiễm không khí, bà Nguyễn Hoàng Ánh - Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cho biết, Hà Nội và các tỉnh lân cận thường xuyên phải đối mặt với tình trạng chất lượng không khí xấu vào những tháng cuối năm.

Theo bà Ánh, Hà Nội có đặc điểm khí hậu, thời tiết khá đặc biệt. Khoảng thời gian từ tháng 10 năm trước đến tháng 3 năm sau thường được gọi là “mùa ô nhiễm”. Trong giai đoạn này, có những thời điểm chất lượng không khí ở mức xấu, thậm chí có thể lên mức rất xấu.

“Những chỉ số theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường thì diễn biến cực điểm thường rơi vào khoảng tháng 12” - bà Ánh cho biết.

Lý giải vì sao tháng 12 thường là thời điểm đáng lưu ý, bà Ánh cho rằng các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội diễn ra quanh năm, nhưng vào thời điểm cuối năm, trước Tết Nguyên đán, các hoạt động kinh tế - xã hội thường tăng cao. Yếu tố này kết hợp với đặc điểm khí hậu, thời tiết khiến chất ô nhiễm có điều kiện tích tụ.

Theo phân tích của bà Ánh, địa hình Hà Nội có đặc điểm được ví như một “cái chảo”, xung quanh có núi. Khi các đới khí hậu dịch chuyển từ phía Bắc về có thể tạo điều kiện khiến khí thải từ các nguồn khó phát tán.

“Khi đó, khí thải từ các nguồn không phát tán ra được, gây hiệu ứng tích tụ và lắng đọng ô nhiễm, cho nên mới đạt đến đỉnh điểm” - bà Ánh phân tích.

Bốn nguồn gây ô nhiễm không khí chính

Theo đại diện Cục Môi trường, có 4 nhóm nguồn cơ bản liên quan đến ô nhiễm không khí, gồm giao thông; công nghiệp; hoạt động xây dựng, trong đó có vận chuyển vật liệu xây dựng; và các nguồn khác như hoạt động đốt mở, hoạt động dân sinh.

Bà Ánh cho biết, trước đây chính sách bảo vệ môi trường tập trung nhiều vào kiểm soát từng nguồn phát thải. Tuy nhiên, thực tế cho thấy ngay cả khi các nguồn được kiểm soát, nếu cùng tích tụ vào một thời điểm nhất định, kết hợp với điều kiện khí hậu, thời tiết và mật độ nguồn thải lớn thì mức độ ô nhiễm vẫn có thể tăng cao.

Do đó, chính sách quản lý môi trường đang có sự thay đổi theo hướng không chỉ kiểm soát từng nguồn mà còn phải xem xét sự tích lũy giữa các nguồn, khả năng chịu tải của môi trường và lấy chất lượng môi trường, trong đó có chất lượng không khí, làm mục tiêu để điều chỉnh chính sách.

Kiểm soát nguồn thải phải đi cùng chuyển đổi xanh

Để giải quyết bài toán ô nhiễm không khí, theo đại diện Cục Môi trường, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thay vì chỉ tập trung xử lý một nguồn phát thải.

Bà Ánh cho biết, ngày 19.11.2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2530 về Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí, trong đó đặt ra 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Các địa phương được giao chỉ tiêu để xây dựng kế hoạch triển khai.

Một trong những yêu cầu quan trọng là tiếp tục kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải. Riêng với Hà Nội, Luật Thủ đô tạo cơ sở cho việc áp dụng những cơ chế đặc thù trong bảo vệ môi trường, trong đó có vùng phát thải thấp mà thành phố đang từng bước triển khai.

Song song với kiểm soát phát thải, chuyển đổi xanh được xác định là hướng đi quan trọng.

“Một chính sách rất quan trọng là chuyển đổi xanh, thân thiện môi trường, bao gồm từ công nghiệp xanh, giao thông xanh và nông nghiệp cũng phải theo hướng phát thải thấp” - bà Ánh nhấn mạnh.

Theo bà Ánh, xu hướng chuyển đổi xanh hiện đã thể hiện khá rõ, trước hết ở lĩnh vực giao thông và công nghiệp. Với Hà Nội, các làng nghề cũng đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi để thích ứng với quá trình phát triển của Thủ đô.

Công nghệ cũng đang được sử dụng để hỗ trợ giám sát các hành vi gây ô nhiễm và đạt được hiệu quả tốt. Bà Ánh dẫn ví dụ việc sử dụng UAV để theo dõi hoạt động đốt, hay tiếp nhận phản ánh của người dân về các hành vi gây ô nhiễm qua nền tảng iHanoi.

Theo bà, việc kết hợp nhiều công cụ, biện pháp không chỉ giúp cơ quan quản lý phát hiện, xử lý nguồn gây ô nhiễm mà còn góp phần thay đổi nhận thức của cộng đồng.