Năm 2025 chứng kiến nhiều đợt thiên tai kép diễn ra bất thường, vượt mức lịch sử. Ảnh: Nguyễn Luân.
Ngày 18.3, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Cục Khí tượng Thủy văn và Quỹ Cộng đồng phòng tránh thiên tai tổ chức Hội thảo “Công nghệ mới trong dự báo và cảnh báo sớm thiên tai”. Hội thảo diễn ra trong chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Nước thế giới và Ngày Khí tượng thế giới.
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh, thiên tai trên thế giới cũng như tại Việt Nam đang có xu hướng gia tăng cả về tần suất, cường độ và mức độ cực đoan dưới tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu.
"Dự báo càng chính xác, cảnh báo càng sớm thì khả năng chủ động ứng phó của chính quyền và người dân càng cao. Thực tiễn trong nhiều năm qua cho thấy, nhiều thiệt hại do thiên tai có thể được giảm đáng kể nếu thông tin cảnh báo được cung cấp kịp thời, chính xác và đến đúng đối tượng cần thiết", Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh.
Trong thời gian qua, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, hệ thống khí tượng thủy văn và phòng chống thiên tai của Việt Nam đã có nhiều bước tiến quan trọng. Mạng lưới quan trắc khí tượng thủy văn từng bước được nâng cấp; năng lực dự báo ngày càng được cải thiện; nhiều loại hình dự báo đã được kéo dài thời gian và nâng cao độ chính xác.
Tuy nhiên, trước những diễn biến ngày càng phức tạp của thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu, các phương pháp dự báo truyền thống đang đứng trước nhiều thách thức. Nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan có quy mô nhỏ nhưng cường độ lớn, diễn biến nhanh, đòi hỏi hệ thống dự báo phải nhanh hơn, chính xác hơn và thông minh hơn.
Tại hội thảo, các tham luận tập trung vào nhiều hướng tiếp cận công nghệ trong dự báo và cảnh báo thiên tai, từ những vấn đề trọng tâm của ngành khí tượng thủy văn trong bối cảnh biến đổi khí hậu đến các giải pháp ứng dụng cụ thể.
Chia sẻ tại hội thảo, TS. Nguyễn Xuân Hiển - Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia, Cục Khí tượng Thủy văn - cho biết, hệ thống dự báo khí tượng thủy văn của Việt Nam đã có nhiều bước tiến đáng kể. Các mô hình dự báo số trị vận hành trên siêu máy tính cho phép cung cấp dữ liệu chi tiết tới lưới 3x3 km; dự báo bão được thực hiện bằng tổ hợp nhiều mô hình toàn cầu và khu vực, kết hợp công nghệ đồng hóa dữ liệu.
Đáng chú ý, AI đang được ứng dụng sâu rộng trong dự báo thiên tai. Các mô hình học máy giúp cải thiện dự báo cường độ bão từ 10-20% trong ngắn hạn; hệ thống nhận dạng bão tự động từ dữ liệu vệ tinh đạt độ chính xác trên 90%.
Việc truyền tải thông tin dự báo và cảnh báo đến người dân được xác định là khâu đặc biệt quan trọng để các tiến bộ công nghệ phát huy hiệu quả trong thực tế. Các giải pháp ứng dụng nền tảng số, thiết bị di động và hệ thống truyền thông đa kênh giúp thông tin được chuyển tải nhanh chóng, dễ tiếp cận và phù hợp với nhiều nhóm đối tượng, đặc biệt tại các khu vực dễ bị tổn thương. Đồng thời, việc xây dựng các phương án ứng phó cụ thể góp phần nâng cao khả năng bảo vệ tính mạng và tài sản khi thiên tai xảy ra.
