Nhà máy Xử lý rác Tân Kỳ (đóng tại xã Tân Phú, tỉnh Nghệ An) có tổng mức đầu tư 160 tỉ đồng. Ảnh: Quang Đại
Thiếu vốn, nhà máy xử lý rác chật vật
Ngày 2.8, theo tìm hiểu của phóng viên Báo Lao Động, một số nhà máy xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh Nghệ An đang gặp khó khăn về tài chính do nguồn thu từ hoạt động thu gom không đủ bù đắp chi phí, trong khi kinh phí xử lý rác chưa được xác định cụ thể.
Nhà máy xử lý chất thải rắn và lỏng Tân Kỳ được xây dựng tại khu vực Tân Long, xã Tân Phú, tỉnh Nghệ An, trên diện tích hơn 3,3ha, với tổng mức đầu tư gần 160 tỉ đồng. Theo thiết kế, dự án có lò đốt chất thải rắn sinh hoạt với công suất 96 tấn/ngày đêm. Đến nay, nhà máy đã đi vào hoạt động. Tuy nhiên, theo chủ đầu tư, hoạt động của nhà máy đang gặp nhiều khó khăn do chưa có nguồn kinh phí dành cho khâu xử lý rác.
Ông Đặng Hữu Bé - Giám đốc Công ty CP Xây dựng Môi trường Thương mại Hoàng Gia Quân, chủ đầu tư dự án - thông tin, doanh nghiệp hiện chủ yếu mới thu được kinh phí thu gom, vận chuyển rác thải. Trong khi đó, chi phí vận hành lò đốt, nhân công, điện năng, bảo dưỡng máy móc và xử lý các chất thải phát sinh tương đối lớn.
“Doanh nghiệp đang chờ cơ chế để xác định và bố trí nguồn kinh phí xử lý rác. Nếu chỉ có nguồn thu từ thu gom, vận chuyển thì rất khó bảo đảm hoạt động ổn định, lâu dài” - ông Đặng Hữu Bé chia sẻ.
Khó khăn không chỉ xảy ra ở công đoạn xử lý. Theo lãnh đạo Công ty CP Môi trường đô thị Thái Hòa, mức thu dịch vụ thu gom rác từ các hộ gia đình trên địa bàn hiện chỉ đáp ứng khoảng 60% chi phí thực tế.
Một dự án khác là Nhà máy xử lý chất thải Thái Hòa, được khởi công vào tháng 8.2025, với khả năng xử lý gần 100 tấn rác thải sinh hoạt, công nghiệp và y tế mỗi ngày đêm. Tuy nhiên, đến nay, dự án vẫn chưa hoàn thành.
Đại diện chủ đầu tư nhận định, bên cạnh những khó khăn trong quá trình thi công, việc chưa xác định rõ nguồn kinh phí xử lý rác cũng ảnh hưởng trực tiếp đến phương án tài chính của dự án. Theo doanh nghiệp, nếu nhà máy hoàn thành nhưng không có nguồn thu ổn định cho hoạt động xử lý, chủ đầu tư sẽ khó cân đối kinh phí để duy trì hoạt động.
Chờ cơ chế giá dịch vụ
Thời gian qua, một số doanh nghiệp tại Nghệ An đã đầu tư hàng chục, hàng trăm tỉ đồng xây dựng các cơ sở xử lý rác bằng công nghệ đốt, phân loại, tái chế nhằm hạn chế tình trạng chôn lấp và ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, theo phản ánh của doanh nghiệp, vướng mắc lớn nhất hiện nay là chưa có mức giá và nguồn kinh phí ổn định cho toàn bộ hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt.
Nếu tình trạng này kéo dài, những nhà máy đã hoàn thành có nguy cơ phải hoạt động cầm chừng hoặc dừng vận hành do thua lỗ. Các doanh nghiệp đang nghiên cứu dự án mới cũng có thể phải cân nhắc vì phương án tài chính không được bảo đảm.
Để tháo gỡ vướng mắc, UBND tỉnh Nghệ An đang lấy ý kiến đối với dự thảo quyết định phân cấp thẩm quyền cho UBND cấp xã định giá cụ thể dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn. Theo dự thảo, UBND cấp xã được định giá cụ thể đối với dịch vụ áp dụng cho các cơ quan, tổ chức, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, cụm công nghiệp, hộ gia đình và cá nhân sử dụng dịch vụ trên địa bàn. Việc định giá phải tuân thủ quy định của pháp luật về giá và pháp luật về bảo vệ môi trường. Cơ chế này được kỳ vọng giúp các địa phương chủ động xác định mức giá phù hợp với điều kiện thực tế, từng bước bảo đảm kinh phí cho cả ba công đoạn thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải.
