Hệ giá trị quốc gia định hướng khát vọng phát triển. Ảnh Hải Nguyễn
Đưa giá trị vào đời sống xã hội
Đây là bước cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời thiết lập cơ chế triển khai thống nhất từ Trung ương đến cơ sở.
Mục tiêu của kế hoạch không chỉ dừng ở việc xác định các giá trị mang tính định hướng, mà quan trọng hơn là đưa những giá trị đó thấm sâu vào đời sống xã hội, trở thành nền tảng cho phát triển con người, gia đình, cộng đồng và đất nước.
Theo kế hoạch, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam phải được gắn kết chặt chẽ với quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế, thực hành văn hóa trong đời sống, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.
Một điểm đáng chú ý là các hệ giá trị sẽ được cụ thể hóa thành tiêu chí, chuẩn mực ứng xử phù hợp với từng đối tượng, lĩnh vực và địa bàn. Các tiêu chí này phải có khả năng lượng hóa, đánh giá kết quả thực hiện, đồng thời được lồng ghép vào các chương trình, chiến lược và kế hoạch phát triển của các bộ, ngành, địa phương.
Điều này cho thấy việc triển khai các hệ giá trị không phải là hoạt động tuyên truyền chung chung, mà hướng đến những chuẩn mực cụ thể, có thể kiểm tra, giám sát và đánh giá trong thực tiễn.
Kế hoạch cũng yêu cầu việc thực hiện không làm phát sinh tổ chức bộ máy hay thủ tục hành chính, bảo đảm tính khả thi, tránh hình thức, lãng phí nguồn lực.
Con người là trung tâm, gia đình là nền tảng
Theo Quyết định, việc triển khai kế hoạch lấy bồi dưỡng và phát triển con người toàn diện làm trung tâm. Con người Việt Nam vừa là chủ thể thực hành, lan tỏa các giá trị, vừa là mục tiêu cao nhất của quá trình phát triển.
Chuẩn mực con người Việt Nam được xác định gồm các phẩm chất: yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương và sáng tạo. Đây là những phẩm chất cần được nuôi dưỡng, bồi đắp trong gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp và cộng đồng xã hội.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, các phẩm chất này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Yêu nước không chỉ là tình cảm, mà còn là ý thức trách nhiệm với công việc, cộng đồng và Tổ quốc. Tự cường không chỉ là khát vọng vươn lên của mỗi cá nhân, mà còn là năng lực tự chủ của quốc gia. Sáng tạo không chỉ là yêu cầu của khoa học, công nghệ, mà còn là động lực đổi mới trong quản trị, sản xuất, giáo dục, văn hóa và đời sống.
Gia đình được xác định là môi trường đầu tiên hình thành và nuôi dưỡng nhân cách con người. Hệ giá trị gia đình gồm ấm no, hạnh phúc, tiến bộ và văn minh. Đây là những giá trị cốt lõi để xây dựng mỗi gia đình trở thành nơi vun đắp tình yêu thương, sự bình đẳng, trách nhiệm và gắn kết giữa các thành viên.
Văn hóa là động lực phát triển
Hệ giá trị văn hóa được xác định với bốn yếu tố cốt lõi: dân tộc, dân chủ, nhân văn và khoa học. Đây là nền tảng tinh thần của xã hội, nuôi dưỡng lòng nhân ái, sự trung thực, khoan dung, tư duy khoa học và năng lực sáng tạo.
Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc, kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống với giá trị hiện đại, giữa bản sắc dân tộc với tinh hoa văn hóa nhân loại.
Trong quá trình hội nhập quốc tế, văn hóa không chỉ là lĩnh vực cần được bảo tồn, mà còn là nguồn lực nội sinh và lợi thế cạnh tranh quốc gia. Các giá trị văn hóa, nếu được phát huy đúng hướng, có thể góp phần định vị thương hiệu quốc gia, phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch, sáng tạo, đồng thời nâng cao sức mạnh mềm của Việt Nam.
Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu gắn việc triển khai các hệ giá trị với ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh các giá trị văn hóa không chỉ được lan tỏa qua thiết chế truyền thống, mà còn qua nền tảng số, mạng xã hội, sản phẩm truyền thông, giáo dục trực tuyến và các ngành công nghiệp sáng tạo.
Bên cạnh phát huy mặt tích cực, kế hoạch cũng hướng đến xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh; chủ động ngăn chặn suy thoái về đạo đức, lối sống; nâng cao sức đề kháng của người dân trước những tác động tiêu cực của xã hội.
Hệ giá trị quốc gia định hướng khát vọng phát triển
Hệ giá trị quốc gia gồm các giá trị: hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh và hạnh phúc. Đây là những giá trị định hướng lý tưởng, mục tiêu và khát vọng phát triển đất nước.
Các giá trị này góp phần bồi đắp lòng yêu nước, ý thức công dân, tinh thần đoàn kết, tự lực, tự cường và trách nhiệm xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
Điểm cốt lõi của kế hoạch là đặt bốn hệ giá trị trong mối quan hệ gắn bó, thống nhất. Hệ giá trị quốc gia giữ vai trò định hướng mục tiêu, lý tưởng và khát vọng phát triển; văn hóa tạo môi trường để các giá trị được tiếp nhận và phát huy; gia đình là nơi hình thành, gìn giữ các giá trị; con người là trung tâm, là chủ thể thực hành và lan tỏa các giá trị đó.
Để triển khai hiệu quả, Quyết định yêu cầu tăng cường vai trò lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng; nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cấp, các ngành. Việc thực hiện phải huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành, phân cấp, phân quyền phù hợp.
Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện cần được chú trọng. Những mô hình hay, cách làm sáng tạo phải được kịp thời biểu dương, nhân rộng; các khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai cần được tháo gỡ để bảo đảm kế hoạch đi vào thực chất.
Việc ban hành Kế hoạch triển khai đồng bộ các hệ giá trị là bước đi quan trọng trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; đồng thời khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Trong giai đoạn mới, phát triển không chỉ đo bằng tăng trưởng kinh tế, mà còn bằng chất lượng con người, sự bền vững của gia đình, sức sống của văn hóa và khả năng lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong xã hội. Khi các hệ giá trị được cụ thể hóa và thực hành trong đời sống hằng ngày, đó sẽ là nền tảng vững chắc để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và hội nhập tự tin hơn với thế giới.
