Từ việc làm thời vụ đến thu nhập ổn định
Chị Ngô Thị Lan, 23 tuổi, xã Vạn Thắng, tỉnh Ninh Bình sinh ra trong gia đình thuộc hộ cận nghèo. Trước đây, do chưa có nghề, chị chủ yếu làm các công việc thời vụ, thu nhập bấp bênh, khó tìm được việc làm ổn định.
Bước ngoặt đến khi chị Lan tham gia lớp học nghề sơn mài tại làng nghề sơn mài Cát Đằng, xã Vạn Thắng. Qua khóa học, chị được hướng dẫn, thực hành các kỹ thuật của nghề, từng bước nâng cao tay nghề và tham gia làm các sản phẩm sơn mài.
Từ chỗ chủ yếu làm việc thời vụ, nay chị đã có nghề, có việc làm với thu nhập ổn định 7–8 triệu đồng/tháng.
“Trước khi học nghề, tôi không có việc làm ổn định, chủ yếu làm thời vụ nên thu nhập khá bấp bênh. Sau khi học nghề sơn mài, tôi đã có công việc và một khoản thu nhập ổn định hơn”, chị Lan chia sẻ.
Câu chuyện của chị Lan cho thấy giá trị của đào tạo nghề không chỉ là giúp người lao động biết thêm một nghề, mà quan trọng hơn, kỹ năng được học có thể chuyển thành việc làm và thu nhập. Khi đào tạo gắn với thế mạnh của làng nghề, người lao động còn có cơ hội tạo sinh kế ngay tại quê hương.
Thực tế tại Đồng Thịnh, tỉnh Ninh Bình cũng cho thấy hiệu quả của việc gắn đào tạo với nhu cầu lao động. Xã phối hợp với các trung tâm, doanh nghiệp đào tạo những nghề đang có nhu cầu như may công nghiệp, kỹ thuật chăn nuôi công nghệ cao, đan lát thủ công. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ lao động qua đào tạo của xã đạt 86,9%; trong năm, hơn 200 lao động được giải quyết việc làm mới.
Đào tạo được thực hiện theo cả hai hướng: cung ứng lao động cho doanh nghiệp và trang bị kiến thức, kỹ năng để người dân phát triển sinh kế tại chỗ. Nhà máy may Nghĩa Thịnh tạo việc làm thường xuyên cho gần 200 lao động, thu nhập bình quân từ 9-13 triệu đồng/người/tháng; đồng thời ưu tiên lao động địa phương, hộ nghèo, người khuyết tật và đào tạo theo hình thức “cầm tay chỉ việc”.
Cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của Đồng Thịnh còn 0,86%, thu nhập bình quân đạt 75 triệu đồng/người/năm. Kết quả này là tổng hòa của nhiều giải pháp, trong đó có đào tạo nghề, tạo việc làm, hỗ trợ sinh kế, tín dụng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
Để đào tạo gắn với việc làm, thu nhập
Từ câu chuyện của chị Lan và cách làm tại Đồng Thịnh cho thấy, đào tạo nghề cho người nghèo, cận nghèo không thể chỉ dừng ở việc mở lớp. Điều quan trọng là học nghề gì, học xong làm ở đâu và nghề đó có thể tạo được thu nhập hay không.
Tại xã Hải Anh, tỉnh Ninh Bình, địa phương đã phối hợp với các cơ sở sản xuất thủ công mỹ nghệ, ưu tiên đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo. Việc lựa chọn nghề gắn với hoạt động sản xuất sẵn có giúp kết nối đào tạo với đầu ra, tạo thêm cơ hội để người lao động có việc làm tại chỗ.
Trên phạm vi toàn tỉnh, đến ngày 1/7/2025, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều còn 3,20%, trong đó hộ nghèo chiếm 1,13%, hộ cận nghèo 2,07%. Cùng với hỗ trợ sinh kế và các chính sách an sinh, Tiểu dự án “Phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng nghèo, vùng khó khăn” và Tiểu dự án “Hỗ trợ việc làm bền vững” đã được triển khai, góp phần tạo điều kiện để người dân nâng cao năng lực, chủ động cải thiện cuộc sống.
Ninh Bình hiện có 34 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, gồm 13 trường cao đẳng, 9 trường trung cấp, 9 trung tâm và 3 cơ sở khác tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp; riêng các trường cao đẳng có quy mô đào tạo trên 25 nghìn người mỗi năm.
Tuy nhiên, hệ thống giáo dục nghề nghiệp vẫn còn những hạn chế. Sức hút đối với người học chưa mạnh, quy mô tuyển sinh chưa đáp ứng nhu cầu xã hội, cơ sở vật chất tại nhiều trường còn hạn chế; chương trình đào tạo ở một số nơi chưa gắn chặt với nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động.
Để khắc phục, tỉnh định hướng chuẩn hóa chương trình theo Khung trình độ quốc gia, chuẩn kỹ năng nghề quốc gia; tăng nội dung thực hành, ứng dụng công nghệ số và tăng cường liên kết giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, nhất là tại các khu, cụm công nghiệp. Đồng thời, tiếp tục có chính sách hỗ trợ học nghề cho thanh niên, lao động nông thôn, người nghèo và các đối tượng chính sách.
Với người nghèo, cận nghèo, giá trị của một khóa học nghề cuối cùng được đo bằng khả năng tạo ra việc làm và thu nhập. Khi nghề đào tạo đúng nhu cầu thị trường, phù hợp với điều kiện người học và có đầu ra, người lao động sẽ có thêm điểm tựa để tự tạo sinh kế, cải thiện cuộc sống và vươn lên bền vững.
