Không gian trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Ảnh: Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, dữ liệu văn hóa còn phân tán, ông Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng Nghị định số 277/2026/NĐ-CP về Hạ tầng văn hóa số mới có hiệu lực đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý. Theo ông, điểm đột phá của nghị định không chỉ nằm ở việc thúc đẩy chuyển đổi số, mà còn xác lập hạ tầng văn hóa số như một cấu phần của hạ tầng phát triển quốc gia.
“Lần đầu tiên chúng ta nhìn nhận hạ tầng văn hóa số như một loại hạ tầng phát triển thiết yếu của quốc gia, tương tự hạ tầng giao thông hay hạ tầng năng lượng, chứ không còn là những dự án số hóa riêng lẻ của từng bảo tàng, thư viện, địa phương hay đơn vị nghệ thuật” - ông Sơn nhấn mạnh với Lao Động.
Theo ông Sơn, khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối trên cùng một hạ tầng, giá trị của di sản sẽ không chỉ dừng ở bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực cho sáng tạo và phát triển. Đây cũng là tiền đề để ngành văn hóa chuyển từ tư duy số hóa từng phần sang xây dựng hệ sinh thái dữ liệu phục vụ công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.
“Ý nghĩa sâu xa của hạ tầng văn hóa số là tạo ra một chuỗi chuyển hóa mới: Từ tài nguyên văn hóa thành dữ liệu; từ dữ liệu thành tài sản trí tuệ; từ tài sản trí tuệ thành sản phẩm, dịch vụ sáng tạo; và từ những sản phẩm ấy hình thành giá trị kinh tế, thương hiệu quốc gia và sức mạnh mềm Việt Nam” - ông Sơn phân tích.
Khi kho dữ liệu văn hóa được chuẩn hóa và chia sẻ, đây sẽ là nguồn chất liệu quan trọng cho điện ảnh, âm nhạc, xuất bản, thiết kế, trò chơi điện tử, du lịch văn hóa và nhiều ngành công nghiệp nội dung khác. Không chỉ góp phần bảo tồn di sản, dữ liệu còn có thể tạo ra những giá trị mới, đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển.
Để hạ tầng văn hóa số thực sự phát huy hiệu quả, theo ông Sơn, cùng với việc đầu tư hạ tầng công nghệ, cần hoàn thiện các tiêu chuẩn dữ liệu, cơ chế chia sẻ và khai thác, cũng như chính sách về quyền sở hữu trí tuệ, bản quyền và phân chia lợi ích.
“Chỉ khi dữ liệu được vận hành đồng bộ, minh bạch và có thể khai thác hiệu quả, hạ tầng văn hóa số mới trở thành nền tảng thúc đẩy công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và nâng cao sức mạnh mềm của Việt Nam” - ông Sơn nhấn mạnh.
