Luật sư Hoàng Hà - Đoàn Luật sư TPHCM. Ảnh: NVCC
Xử lý từ gốc tình trạng phim, nhạc lậu
Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, chỉ đạo này cho thấy quyết tâm lập lại kỷ cương trên môi trường số. Ông cho rằng, vi phạm bản quyền hiện nay không còn là chuyện “xem chùa”, “nghe chùa” đơn thuần mà đã hình thành cả hệ sinh thái trục lợi từ quảng cáo và lưu lượng truy cập.
“Việc Thủ tướng yêu cầu triệt phá các website có lượng truy cập lớn là đánh đúng vào “đầu mối” của vi phạm bản quyền số. Nếu chỉ xử lý lẻ tẻ từng đường link, từng tài khoản thì sẽ luôn chạy sau vi phạm” - ông Sơn nhấn mạnh.
Theo ông Sơn, giải pháp quan trọng là tăng cường thực thi pháp luật theo hướng nhanh, nghiêm và thực chất hơn, bởi trong môi trường số, chậm xử lý có thể khiến nội dung vi phạm lan truyền với hàng triệu lượt truy cập. Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa cơ quan quản lý, công an, nhà mạng, nền tảng số và chủ sở hữu quyền để xử lý các vi phạm có tính xuyên biên giới.
Ông cũng cho rằng, cần phát triển mạnh các nền tảng nội dung hợp pháp với giá cả hợp lý và nội dung phong phú.
Về lâu dài, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế thực thi bản quyền trên môi trường số, thúc đẩy xây dựng cơ sở dữ liệu bản quyền quốc gia và nâng cao nhận thức xã hội về tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.
“Bảo vệ bản quyền không chỉ là bảo vệ một bộ phim hay một bài hát, mà là bảo vệ môi trường sáng tạo quốc gia và tương lai của công nghiệp văn hóa Việt Nam” - ông Sơn nhấn mạnh.
Cắt dòng tiền để xử lý tận gốc web lậu
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Hoàng Hà - Đoàn Luật sư TPHCM - nhận định, yêu cầu triệt phá các website phim, nhạc lậu cho thấy Chính phủ đang nhìn nhận vi phạm bản quyền trực tuyến là hành vi nghiêm trọng, có tính hệ thống và có thể xử lý hình sự khi đủ điều kiện.
Các cá nhân, tổ chức vận hành website lậu có thể bị xử phạt hành chính, buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm, bồi thường thiệt hại, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 225 Bộ luật Hình sự 2015 nếu hoạt động có quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính lớn.
“Nhà nước đang chuyển từ cách xử lý bị động sang cách tiếp cận chủ động hơn, tức là đánh vào website lớn, tổ chức vận hành, nguồn thu và chuỗi kỹ thuật phía sau” - luật sư Hoàng Hà nhận định.
Theo luật sư, muốn hiệu quả phải xử lý cả hệ sinh thái đứng sau, gồm tên miền, máy chủ, tài khoản quảng cáo, kênh thanh toán và người quản trị.
Một giải pháp quan trọng là cắt nguồn thu của các website lậu thông qua việc kiểm soát quảng cáo và dòng tiền phát sinh từ hoạt động vi phạm. Khi không còn doanh thu, các website vi phạm sẽ khó duy trì hoạt động lâu dài.
Chuyện quay lén với góc nhìn nghệ sĩ
Đạo diễn Luk Vân cho biết: “Tôi nghĩ chuyện quay lén hay phát tán phim trái phép hiện nay là vấn đề rất đáng lo. Một bộ phim là công sức của cả êkíp trong thời gian dài nên khi tác phẩm vừa ra rạp đã bị chia sẻ tràn lan trên mạng thì ảnh hưởng rất lớn. Các nhà sản xuất sẽ phải làm kỹ hơn các giấy tờ liên quan tới phát hành cũng như bản quyền, từ đó mình sẽ theo luật để xử lý những trường hợp vi phạm. Quan trọng hơn hết vẫn là ý thức của người xem trong việc tôn trọng sản phẩm nghệ thuật”.
Nghệ sĩ Thanh Thúy cũng cho rằng tình trạng vi phạm bản quyền hiện nay đang gây áp lực lớn với nhiều êkíp làm phim. Theo cô, một dự án điện ảnh cần rất nhiều thời gian, chi phí và nhân lực nên việc tác phẩm bị phát tán trái phép ngay trong giai đoạn phát hành là điều đáng tiếc. Nghệ sĩ mong khán giả có ý thức hơn trong việc bảo vệ bản quyền, không quay clip trong rạp, không chia sẻ những nội dung vi phạm để góp phần tạo môi trường điện ảnh văn minh.
