Hệ thống thoát nước chưa hoàn chỉnh, mỗi khi mưa, Cà Mau lại ngập sâu trong nước. Ảnh: Nhật Hồ
Dự án kéo dài, nhiều gói thầu chậm tiến độ
Dự án cải tạo, xây dựng hệ thống thoát nước, xử lý nước thải thành phố Cà Mau giai đoạn 1 (Dự án) được phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi tháng 2.2007, tổng vốn đầu tư hơn 399 tỉ đồng. Dự án được kỳ vọng nâng cao năng lực thoát nước mưa, giảm ngập lụt, thu gom nước thải sinh hoạt để xử lý tập trung trước khi thải ra môi trường.
Dự án sử dụng một phần vốn vay ODA, triển khai tại các phường Tân Thành, An Xuyên, Lý Văn Lâm, Hòa Thành, thuộc thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau (cũ). Tuy nhiên, theo Kết luận thanh tra, đến nay đã gần 20 năm nhưng dự án này chưa triển khai thi công, chưa đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đề ra.
Việc dự án kéo dài khiến hệ thống thoát nước hiện hữu xuống cấp, gây ngập úng, ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đời sống, sức khỏe người dân. Đáng chú ý, dù chưa triển khai thi công, dự án đã giải ngân hơn 36,45 tỉ đồng. Trong đó, vốn ODA hơn 13,41 tỉ đồng, vốn trong nước hơn 23,03 tỉ đồng. Khoản tiền này được sử dụng cho các công việc chuẩn bị đầu tư như: Khảo sát, thiết kế, đánh giá tác động môi trường, giải phóng mặt bằng nhà máy xử lý nước thải.
Kết luận thanh tra chỉ ra nhiều hạn chế, thiếu sót trong quá trình chuẩn bị, quản lý dự án. Một số đơn vị tư vấn lập tổng mức đầu tư chưa đầy đủ khối lượng, chi phí; nhiều hạng mục không có cơ sở, dữ liệu tính toán, khiến tổng mức đầu tư thấp hơn yêu cầu thực tế.
Tiến độ thực hiện nhiều hợp đồng kéo dài. Có gói thầu chậm 29 tháng, 27 tháng, 21 tháng, 19 tháng so với thời hạn hợp đồng. Công tác quản lý hợp đồng thiếu chặt chẽ, dẫn đến nhiều gói thầu kéo dài thời gian thực hiện.
Đối với Công ty Cấp thoát nước, đơn vị được giao làm chủ đầu tư giai đoạn đầu, Thanh tra xác định có việc ban hành quyết định chỉ định thầu khi dự toán chuẩn bị đầu tư chưa được phê duyệt. Đáng chú ý, ông Nguyễn Chí Thành - Phó Giám đốc công ty - đã ký quyết định chỉ định thầu, hợp đồng cùng chứng từ thanh toán khi chưa được Giám đốc ủy quyền.
Thanh tra cũng xác định công tác quản lý, sử dụng vốn đầu tư chưa hiệu quả, tỉ lệ nguồn vốn bị hủy còn cao. Một số khoản tạm ứng chưa được thu hồi kịp thời, trong đó có hơn 212,6 triệu đồng.
Kiến nghị kiểm điểm nguyên Phó Chủ tịch tỉnh cùng nhiều cán bộ
Theo kết luận thanh tra, nguyên nhân khiến dự án chậm tiến độ, tồn đọng, kéo dài gồm cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan.
Về khách quan, dự án sử dụng một phần vốn ODA nên phải thực hiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư, đăng ký vốn, xác định quy mô, nguồn vốn, làm việc với nhà tài trợ. Công tác lựa chọn nhà thầu, ký hợp đồng tư vấn thiết kế kỹ thuật, giám sát thi công với Liên danh tư vấn cũng phải xin ý kiến nhà tài trợ nhiều lần, thời gian chờ ý kiến kéo dài hơn 16 tháng.
Về chủ quan, Thanh tra xác định việc kiểm tra, giám sát, nghiệm thu chưa chặt chẽ; chưa phát hiện kịp thời những hạn chế trong hồ sơ tư vấn, tổng mức đầu tư, lựa chọn vị trí công trình. Công tác phối hợp với nhà tài trợ, quản lý hợp đồng chưa chặt chẽ, làm kéo dài thời gian thực hiện dự án.
Đối với Ban Quản lý dự án Xây dựng tỉnh Cà Mau, cơ quan được giao làm chủ đầu tư từ tháng 10.2015, Thanh tra xác định công tác quản lý, thực hiện hợp đồng với đơn vị tư vấn chưa bảo đảm, khiến nhiều gói thầu chậm tiến độ.
Sở Kế hoạch và Đầu tư, nay là Sở Tài chính, được xác định thiếu kiểm tra trong quá trình thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi. Sở Xây dựng cũng có hạn chế trong công tác thẩm định, chưa kịp thời phát hiện một số chi phí chưa được xác định đầy đủ.
Đối với UBND tỉnh Cà Mau, Thanh tra xác định việc thiếu kiểm tra, phê duyệt các báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, nghiên cứu khả thi qua các thời kỳ chưa phát hiện đầy đủ những hạn chế của đơn vị tư vấn. Việc phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi năm 2009 chưa thông qua Hội đồng nhân dân tỉnh cũng được xác định chưa đúng quy định tại thời điểm đó.
Thanh tra kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau tổ chức kiểm điểm vai trò, trách nhiệm đối với ông Nguyễn Văn Nở, nguyên Giám đốc; ông Nguyễn Chí Thành, nguyên Phó Giám đốc Công ty Cấp thoát nước và Công trình đô thị Cà Mau; ông Lý Hoàng Trung, nguyên Giám đốc; ông Nguyễn Quốc Dũng, nguyên Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án cấp thoát nước cùng các cá nhân liên quan.
Các cá nhân khác được kiến nghị kiểm điểm gồm ông Trần Lĩnh Trang, nguyên Giám đốc Ban Quản lý dự án Công trình Xây dựng tỉnh Cà Mau; ông Nguyễn Quốc Định, nguyên Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư; ông Hồ Hoàn Tất, nguyên Giám đốc Sở Xây dựng; ông Nguyễn Việt Hùng, nguyên Giám đốc Sở Xây dựng cùng ông Dương Tiến Dũng, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau. Việc xử lý được thực hiện tùy tính chất, mức độ hạn chế, thiếu sót của từng trường hợp.
Trước đó, để tháo gỡ dự án, ngày 29.7.2025, UBND tỉnh Cà Mau có tờ trình xin chủ trương dừng sử dụng nguồn vốn vay ODA, đồng thời chỉ đạo rà soát hồ sơ cũ, tận dụng những nội dung còn phù hợp nhằm tiết kiệm chi phí đầu tư. Sau đó, Thủ tướng Chính phủ đồng ý dừng sử dụng vốn vay ODA, cho phép tiếp tục thực hiện dự án bằng ngân sách cùng các nguồn vốn hợp pháp khác. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu UBND tỉnh Cà Mau rà soát quy hoạch, điều chỉnh chủ trương đầu tư, tham mưu bố trí nguồn vốn thay thế, xử lý các vấn đề về hợp đồng, thanh toán với nhà thầu để sớm triển khai dự án.
