Thiết bị điện tử và lối sống ít vận động làm gia tăng cận thị
Tại Việt Nam, chưa có điều tra quy mô toàn quốc về tỉ lệ cận thị học đường nhưng tỉ lệ trẻ mắc tật khúc xạ đang tăng nhanh, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội và TPHCM.
Tại tọa đàm "Giải pháp nâng cao thị lực thời hiện đại" do Báo Nhân Dân tổ chức ngày 6.8, TS.BS Bùi Hữu Toàn (Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế) cho biết: Cận thị không còn đơn thuần là vấn đề về di truyền mà ngày càng chịu tác động lớn từ lối sống hiện đại.
Trẻ em hiện dành nhiều giờ mỗi ngày học tập và giải trí trên điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc máy tính. Việc nhìn màn hình liên tục ở khoảng cách gần khiến mắt phải điều tiết kéo dài, làm tăng nguy cơ tiến triển cận thị.
Cùng với đó, thời gian vui chơi ngoài trời ngày càng bị thu hẹp. Tại nhiều đô thị, trẻ ít có cơ hội tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên do áp lực học tập, thiếu không gian vui chơi hoặc dành phần lớn thời gian trong nhà.
"Ánh sáng tự nhiên có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ mắt và làm chậm tiến triển cận thị. Tuy nhiên, nhiều trẻ hiện nay gần như chỉ tiếp xúc với môi trường trong nhà" - TS.BS Bùi Hữu Toàn cho biết.
PGS.TS Nguyễn Đình Ngân - Phó Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam, Phó Giám đốc Bệnh viện 103 - cho hay, cận thị hiện ảnh hưởng khoảng 30% dân số thế giới. Tại Mỹ, tỉ lệ cận thị đã tăng từ 21% lên 41% chỉ trong ba thập kỷ, trong khi ở một số khu vực như Hong Kong và Đài Loan (Trung Quốc), tỉ lệ thanh thiếu niên mắc cận thị lên tới 80%.
"Nguyên nhân gia tăng tỉ lệ mắc tật khúc xạ do việc sử dụng các thiết bị điện tử ở giới trẻ gia tăng, trong thời gian dài với cự ly ngắn. Nhiều người trẻ thiếu hoạt động ngoài trời, nhiều trường học ở thành phố lớn không có sân chơi cho trẻ nên trẻ thiếu tầm nhìn thoáng đãng, rộng rãi…" - PGS.TS Nguyễn Đình Ngân chỉ ra.
Nhiều thói quen trong gia đình vô tình làm mắt trẻ yếu đi
Bên cạnh việc sử dụng thiết bị điện tử, các chuyên gia cho rằng, nhiều thói quen hằng ngày cũng góp phần khiến trẻ tăng độ cận nhanh hơn.
Không ít học sinh vẫn ngồi học sai tư thế, đọc sách quá gần, học trong điều kiện thiếu ánh sáng hoặc sử dụng điện thoại liên tục mà không cho mắt nghỉ ngơi.
Ở góc độ gia đình, nhiều phụ huynh chưa hình thành thói quen đưa con đi khám mắt định kỳ. Không ít trẻ chỉ được phát hiện cận thị khi thị lực đã giảm rõ rệt, hoặc tiếp tục đeo kính sai số trong thời gian dài do không tái khám.
Theo TS.BS Bùi Hữu Toàn, nhận thức của phụ huynh, giáo viên và học sinh về phòng ngừa cũng như quản lý tật khúc xạ vẫn còn hạn chế, khiến nhiều trường hợp bỏ lỡ "thời điểm vàng" để kiểm soát tiến triển cận thị.
Nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách, cận thị nặng có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như glôcôm, bong võng mạc hoặc thoái hóa hoàng điểm, làm suy giảm thị lực không thể phục hồi.
Các chuyên gia có lời khuyên, phòng ngừa cận thị cần bắt đầu từ những thói quen sinh hoạt hằng ngày. Trẻ nên ngồi học đúng tư thế, giữ khoảng cách từ mắt đến sách khoảng 30-35cm, học trong điều kiện đủ ánh sáng và hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài.
Khi dùng điện thoại hoặc máy tính, nên áp dụng quy tắc 20-20-20: sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, cho mắt nghỉ 20 giây bằng cách nhìn xa khoảng 6m. Đồng thời, trẻ cần dành ít nhất 1-2 giờ mỗi ngày hoạt động ngoài trời để giúp mắt điều tiết tự nhiên và làm chậm tiến triển cận thị.
Bên cạnh chế độ dinh dưỡng đầy đủ, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám mắt định kỳ hằng năm để phát hiện sớm tật khúc xạ. Các bác sĩ cũng khuyến cáo không tự ý mua kính áp tròng hoặc kính điều chỉnh thị lực trôi nổi trên mạng, mà cần được thăm khám và tư vấn tại cơ sở chuyên khoa.
