Bác sĩ cảnh báo mặt trái của trào lưu nhịn ăn bằng nước

Nhịn ăn chỉ uống nước trong ba ngày đang được nhiều người truyền tai như một cách thanh lọc cơ thể, thiết lập lại quá trình trao đổi chất và giảm cân nhanh.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, những gì xảy ra trong cơ thể sau 72 giờ không ăn phức tạp và căng thẳng hơn nhiều so với các lợi ích thường được quảng bá.

Tiến sĩ Sunil Rana, Phó Giám đốc kiêm Trưởng khoa Nội tại Bệnh viện Asian, cho biết khi một người chỉ uống nước trong ba ngày, cơ thể nhanh chóng cạn kiệt nguồn năng lượng dự trữ.

“Lượng glycogen trong gan thường hết trong vòng 24 giờ đầu, khiến đường huyết giảm. Để bù đắp, cơ thể tăng tiết các hormone như glucagon, cortisol và hormone tăng trưởng nhằm huy động năng lượng từ mỡ”, ông Sunil Rana giải thích.

Lúc này, gan sẽ chuyển hóa axit béo thành thể ketone để cung cấp năng lượng cho não và cơ bắp – trạng thái được gọi là ketosis dinh dưỡng.

Dù ở người khỏe mạnh, đường huyết có thể ổn định ở mức thấp hơn, nhưng cơ thể vẫn chịu áp lực chuyển hóa lớn.

“Sau 72 giờ, ketosis rõ rệt hơn, song đây vẫn là giai đoạn thích nghi đầy căng thẳng, đặc biệt nguy hiểm với người có dự trữ dinh dưỡng thấp”, Tiến sĩ Rana cảnh báo.

Những người ủng hộ nhịn ăn kéo dài thường cho rằng phương pháp này giúp giải độc, phục hồi tế bào và cải thiện trao đổi chất.

Tuy nhiên, bằng chứng khoa học ở người còn hạn chế. Theo Tiến sĩ Rana, một số nghiên cứu cho thấy nhịn ăn ngắn hạn có thể kích hoạt quá trình tự thực bào, là cơ chế tái chế tế bào nhưng phần lớn dữ liệu đáng tin cậy đến từ nghiên cứu trên động vật hoặc các chế độ ăn mô phỏng nhịn ăn, không phải nhịn ăn chỉ uống nước kéo dài ở người.

“Những cải thiện về trao đổi chất, nếu có, thường chỉ mang tính tạm thời và dễ mất đi khi ăn uống trở lại bình thường”, ông Sunil Rana nói.

Ngược lại, rủi ro của nhịn ăn bằng nước đã được ghi nhận rõ. Hạ đường huyết, chóng mặt, mất nước, huyết áp thấp và rối loạn điện giải là những tác dụng phụ thường gặp.

Sau ba ngày không ăn, sự mất natri, kali và magiê có thể ảnh hưởng đến nhịp tim, dẫn truyền thần kinh và chức năng cơ bắp.

Dù não bộ dần thích nghi với ketone, nhiều người vẫn gặp đau đầu, cáu gắt và giảm khả năng tập trung.

Đáng lo ngại hơn, sự phân hủy cơ bắp bắt đầu sớm. Khi thiếu glucose, cơ thể sử dụng axit amin từ cơ để duy trì sản xuất năng lượng cần thiết.

Mặc dù các cơ quan quan trọng như tim được bảo tồn tương đối, nhưng mất cơ xương sau ba ngày có thể để lại hậu quả lâm sàng đáng kể.

Tiến sĩ Rana nhấn mạnh, nhịn ăn chỉ uống nước không an toàn với nhiều nhóm người. Những người mắc tiểu đường (đặc biệt đang dùng insulin), bệnh thận mạn, bệnh tim, bệnh gút, rối loạn ăn uống, người thiếu cân, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, người cao tuổi và người đang dùng thuốc huyết áp hay thuốc chống đông đều có nguy cơ cao.

Theo chuyên gia, những ai muốn cải thiện sức khỏe trao đổi chất hoặc kiểm soát cân nặng nên lựa chọn các phương pháp an toàn hơn, như nhịn ăn gián đoạn 14 - 16 giờ mỗi ngày.

“Sức khỏe bền vững đến từ thay đổi lối sống lâu dài, không phải những biện pháp cực đoan”, Tiến sĩ Rana kết luận.

(Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên nghiệp. Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ, chuyên gia y tế nếu có thắc mắc).