Dự báo El Nino trở lại trong năm 2026 với cường độ rất mạnh. Ảnh: ECMWF
Sự xuất hiện của một El Nino cường độ rất mạnh có thể làm thay đổi đáng kể cách các cơn bão di chuyển trong mùa bão năm nay, đặc biệt tại khu vực Đại Tây Dương.
Theo ông Paul Roundy, nhà khoa học khí quyển tại Đại học Albany (Mỹ), có dấu hiệu cho thấy “tiềm năng thực sự của một năm El Nino mạnh nhất trong 140 năm” trong năm 2026.
Ông Roundy dẫn chứng, trong tuần qua, hai cơn bão nhiệt đới gồm bão Maila và bão Sinlaku xuất hiện ở cả hai phía đường xích đạo tại khu vực tây Thái Bình Dương. Hiện tượng này tạo ra các đợt gió tây mạnh, đẩy khối nước ấm dịch chuyển về phía đông - một trong những điều kiện quan trọng thúc đẩy El Nino phát triển.
Sự xuất hiện của cặp bão kép nói trên, kết hợp với các đợt gió tây mạnh kéo dài suốt từ đầu năm, đang làm gia tăng đáng kể khả năng El Nino hình thành nhanh chóng.
Theo các phân tích dựa trên dữ liệu từ năm 1966 đến nay, El Nino thường có xu hướng làm giảm số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hình thành ở Đại Tây Dương. Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn là nó còn ảnh hưởng trực tiếp đến đường đi của bão, yếu tố quyết định khu vực nào sẽ chịu tác động.
Trong các năm có El Nino mạnh, phần lớn bão hình thành ở trung và đông Đại Tây Dương thường không tiến thẳng vào đất liền Mỹ. Thay vào đó, chúng di chuyển theo quỹ đạo cong - đi về phía tây rồi vòng lên phía bắc và đông bắc, rời xa bờ biển.
Nguyên nhân chính nằm ở sự suy yếu của áp cao Bermuda - hệ thống khí quyển đóng vai trò như “vô lăng” điều hướng bão. Khi El Nino xuất hiện, vùng áp cao này yếu đi, khiến các cơn bão dễ bị “bẻ lái” ra xa đất liền hơn.
Đây là lý do trong các mùa El Nino mạnh, rất ít cơn bão đổ bộ trực tiếp vào bờ Đông nước Mỹ với cường độ lớn.
Một điểm đáng chú ý khác là khu vực Caribe thường ghi nhận ít bão hơn trong các năm El Nino mạnh. Thậm chí, trong một số mùa El Nino “siêu mạnh”, không có cơn bão nào hình thành hoặc duy trì cường độ tại đây.
Nguyên nhân là do sự gia tăng của gió tây trên cao và hiện tượng đứt gió mạnh - yếu tố làm gián đoạn sự phát triển của bão. Những điều kiện này khiến môi trường trở nên khắc nghiệt đối với các hệ thống nhiệt đới.
Dù số lượng bão có thể giảm, các chuyên gia cảnh báo rằng El Nino không đồng nghĩa với mùa bão an toàn. Thực tế cho thấy, chỉ cần một cơn bão mạnh cũng đủ gây thiệt hại nghiêm trọng.
Ví dụ, trong mùa El Nino mạnh năm 2015, bão Joaquin đạt cấp 4 đã gây tàn phá nặng nề tại Bahamas. Hay trước đó, bão Agnes năm 1972 dù không quá mạnh khi đổ bộ nhưng lại gây lũ lụt nghiêm trọng tại khu vực đông bắc Mỹ, khiến hơn 100 người thiệt mạng.
Điều này cho thấy, tác động của bão không chỉ phụ thuộc vào số lượng hay cường độ, mà còn ở quỹ đạo và thời điểm đổ bộ.
Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng dù dữ liệu lịch sử cung cấp nhiều gợi ý, mỗi mùa bão đều có những đặc điểm riêng. Một El Nino mạnh có thể làm thay đổi “bản đồ rủi ro”, nhưng không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ.
Ngay cả khi một El Nino được đánh giá là mạnh nhất trong hàng trăm năm xuất hiện, quy luật cơ bản vẫn không thay đổi: Chỉ một cơn bão cũng có thể định hình cả mùa thiên tai.
