Nhà máy LNG lớn nhất thế giới tê liệt vì Iran, khí đốt toàn cầu chịu cú sốc nặng

Tập đoàn năng lượng quốc doanh QatarEnergy ngày 3.3 tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với các hợp đồng xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), sau khi hoạt động tại nhà máy Ras Laffan Industrial City bị gián đoạn nghiêm trọng vì bị UAV Iran tập kích.

Động thái này cho phép Qatar tạm thời không phải thực hiện các nghĩa vụ giao hàng theo hợp đồng, do những yếu tố “ngoài tầm kiểm soát”.

Qatar hiện cung cấp khoảng 20% lượng LNG xuất khẩu toàn cầu, với khách hàng chủ yếu tại châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ, đồng thời cũng là nguồn cung quan trọng cho châu Âu. Việc dòng khí từ quốc gia vùng Vịnh này bị gián đoạn ngay lập tức khiến thị trường năng lượng thế giới rung chuyển.

Khởi động lại không hề đơn giản

Khác với nhiều ngành công nghiệp khác, việc dừng và khởi động lại các nhà máy LNG quy mô lớn là quá trình cực kỳ phức tạp. Cơ sở Ras Laffan hiện có 14 dây chuyền hóa lỏng, với tổng công suất khoảng 77 triệu tấn LNG mỗi năm - lớn nhất thế giới.

Cơ sở này sở hữu cảng chuyên dụng với 6 bến tiếp nhận các tàu chở LNG cỡ lớn, bao gồm các tàu loại QMax và QFlex. Hệ thống bể chứa có dung tích khoảng 1,88 triệu m3, nhưng ở tốc độ sản xuất tối đa, toàn bộ kho chứa có thể đầy chỉ sau 4 ngày nếu tàu chở khí không thể rời cảng.

Chính vì vậy, khi vận tải qua eo biển Hormuz bị đình trệ, sản xuất buộc phải dừng gần như ngay lập tức.

Ngay cả khi điều kiện an ninh cho phép xuất khẩu trở lại, việc khởi động lại toàn bộ tổ hợp cũng cần ít nhất 2 tuần để đạt công suất tối đa. Các dây chuyền không thể khởi động cùng lúc mà phải vận hành tuần tự để đảm bảo ổn định.

Nguyên nhân nằm ở nhiệt độ cực thấp trong quá trình sản xuất LNG, khoảng âm 160 độ C. Nếu đưa khí vào hệ thống quá nhanh khi thiết bị vẫn còn lạnh sâu, các bộ phận kim loại có thể bị “sốc nhiệt”, gây nứt vỡ hoặc hư hại những thiết bị trị giá hàng tỉ USD.

Thị trường khí đốt lập tức chao đảo

Việc sản xuất LNG của Qatar bị gián đoạn đang tạo ra khoảng trống lớn trên thị trường năng lượng. Chỉ trong vài ngày, giá khí đốt tại châu Âu và châu Á đã tăng gần 50%, khi các nhà nhập khẩu gấp rút tìm nguồn thay thế.

Theo nhà phân tích năng lượng Saul Kavonic của MST Marquee, nếu việc đóng cửa kéo dài, thị trường có thể chứng kiến cú sốc lớn hơn cả năm 2022, thời điểm Nga cắt nguồn khí đốt đường ống sang châu Âu.

“Không nguồn nào có thể thay thế hoàn toàn LNG của Qatar. Nếu gián đoạn kéo dài, giá khí có thể quay lại mức kỷ lục từng thấy trong năm 2022”, ông nói.

Trong khi đó, Mỹ gần như không còn dư địa xuất khẩu LNG ngay lập tức. Các nhà máy hóa lỏng của nước này đang vận hành gần hết công suất, với phần lớn sản lượng đã bị ràng buộc bởi các hợp đồng dài hạn, khó có thể bù đắp khoảng trống từ Qatar.

Trong bối cảnh chiến sự Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, việc nhà máy LNG lớn nhất hành tinh tạm dừng hoạt động đang khiến thị trường năng lượng toàn cầu bước vào giai đoạn bất định mới. Nếu tuyến vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, cú sốc khí đốt có thể chỉ mới bắt đầu.