Lưu lượng giao thông hàng ngày tại eo biển Hormuz đã giảm khoảng 95% kể từ ngày 28.2, theo các cơ quan theo dõi hàng hải, do các tàu thuyền phải đối mặt với các cuộc tấn công hoặc nguy cơ bị tấn công xung quanh Vịnh Ba Tư.
Nhưng các tàu thuyền thân thiện với Iran và cả các tàu chở dầu của chính nước này, vẫn được phép đi qua như một phần của cái gọi là "việc đóng cửa có chọn lọc" của Iran đối với tuyến đường thủy hình khuỷu tay này.
“Một số người trong chính phủ Mỹ nói rằng, Iran đang kiểm soát eo biển Hormuz. Họ đang vận hành nó như một trạm thu phí” - cựu thuyền trưởng thương thuyền và nhà sử học hàng hải Sal Mercogliano nói.
Chỉ có khoảng 5-6 tàu lớn, gồm tàu chở dầu, tàu chở hàng rời và tàu container, đang di chuyển hàng ngày qua eo biển hẹp này, theo dữ liệu theo dõi hàng hải và hình ảnh vệ tinh hiện có.
Ngày 15.3, tàu chở dầu Karachi thuộc sở hữu của Pakistan là tàu chở dầu không bị trừng phạt đầu tiên đi qua eo biển Hormuz trong khi phát sóng vị trí theo dõi của nó.
Dữ liệu theo dõi của tàu cho thấy, tàu đi qua gần bờ biển Iran, thay vì đi theo tuyến đường vận chuyển thường được sử dụng hơn, chủ yếu đi qua vùng biển Oman.
Giới phân tích cho hay, đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy, Iran đã thiết lập một hành lang vận chuyển mới. Vì vậy, các tàu có thể được theo dõi hoàn toàn bên trong vùng biển Iran.
Theo công ty dữ liệu hàng hải Lloyd's List, khi khẳng định quyền kiểm soát vùng biển này, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đang áp đặt một chế độ "thu phí" trên thực tế, ít nhất 2 tàu đã trả phí để được đi qua.
Iran đang soạn thảo một luật mới để chính thức hóa quy trình này, dự kiến sẽ được hoàn thiện vào tuần tới, theo truyền thông nhà nước Iran.
"Iran thu phí quá cảnh 2 triệu USD với mỗi chuyến tàu" quan chức cấp cao của Quốc hội Iran, Alaeddin Boroujerdi, nói với truyền thông nhà nước.
Trong bối cảnh áp lực kinh tế và nguồn cung toàn cầu tiếp tục gia tăng do sự phong tỏa hiệu quả của Iran, Tehran vẫn tiếp tục thu lợi bằng cách bán dầu của mình.
Việc xuất khẩu dầu thô của Iran hầu như không bị ảnh hưởng bởi chiến sự, với ước tính trung bình nước này vận chuyển 1,6 triệu thùng dầu mỗi ngày từ ngày 1 đến ngày 23.3, theo công ty tình báo hàng hải TankerTrackers.
Hơn 20% số tàu thuyền vượt Hormuz thuộc sở hữu của Iran, mặc dù dữ liệu này không phản ánh đầy đủ tình hình vì nhiều tàu của Iran đang di chuyển mà không phát sóng vị trí của chúng.
Giá dầu tăng vọt kể từ khi chiến sự bắt đầu, cùng với quyết định của Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran để giúp tăng nguồn cung toàn cầu, cũng đã làm tăng dòng tiền chảy vào ngân khố của Tehran.
Tình hình lại khác đối với các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu dầu khí qua Vịnh Ba Tư.
Các chính phủ trên toàn thế giới đang triển khai các biện pháp để chống lại tình trạng thiếu hụt và giá xăng dầu cao, trong khi một số quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi việc đóng cửa eo biển đang tham gia vào các nỗ lực ngoại giao trực tiếp với Iran.
Nhưng ngay cả các quốc gia có quan hệ hợp tác với Tehran cũng không được đảm bảo an toàn khi đi qua tuyến đường vận chuyển quan trọng này.
