Giữ rừng lâu hơn để tạo thêm giá trị
Sau khi mở rộng địa giới, Đà Nẵng có hơn 745.000ha rừng và diện tích đã trồng cây rừng, trong đó hơn 503.000ha rừng tự nhiên. Tỉ lệ che phủ rừng đạt 58,25%. Hơn 30.443ha rừng trồng hiện còn hiệu lực chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC) .
Hơn 10 năm trước, khi nhiều hộ miền núi vẫn quen trồng keo chu kỳ ngắn rồi khai thác, ông Ngô Văn Dũng ở xã Hiệp Đức đã bắt đầu tiếp cận tiêu chuẩn FSC. Người trồng rừng không chỉ tính cây lớn đến đâu, bao giờ bán mà phải quản lý nguồn gốc, quy trình chăm sóc, khai thác và các yêu cầu về môi trường.
Đến nay, HTX Nông nghiệp Hiệp Thuận, nơi ông Dũng tham gia, đã mở rộng diện tích rừng được chứng nhận FSC từ 239ha với 54 hộ lên hơn 1.558ha với 273 hộ liên kết.
HTX hỗ trợ kỹ thuật, cây giống, đánh giá chứng chỉ và bao tiêu sản phẩm. Với rừng từ 5 tuổi trở lên, hộ dân có thể mượn khoản vốn bằng 30% giá trị lô rừng, không tính lãi, để kéo dài chu kỳ. Sau khai thác, sản phẩm được thu mua cao hơn giá thị trường từ 5-7%.
Khoảng đệm tài chính này giúp người dân không phải chặt rừng sớm chỉ vì thiếu tiền.
Rừng hấp thụ và lưu giữ CO2. Nếu lượng carbon này được đo đếm, xác minh theo tiêu chuẩn và được cấp tín chỉ, nó có thể trở thành một loại hàng hóa trên thị trường carbon.
Bài học kinh nghiệm từ Quảng Nam
Trước khi hợp nhất, Quảng Nam (cũ) từng là địa phương đầu tiên được Chính phủ đồng ý nghiên cứu đề án thí điểm kinh doanh tín chỉ carbon rừng năm 2022. Tuy nhiên, đề án sau đó chưa thể triển khai thực tế.
Theo báo cáo của UBND TP Đà Nẵng, nguyên nhân chính là vướng cơ sở pháp lý và nội dung hồ sơ dự án. Yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn và quy định thay đổi khiến những hồ sơ chuẩn bị trước đó phải tiếp tục hoàn thiện.
Theo ThS Hà Phước Phú - Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Đà Nẵng, thách thức lớn nhất chính là việc đo đếm, thẩm định và báo cáo carbon rừng, kéo theo chi phí không nhỏ.
Khó khăn còn nằm ở năng lực triển khai dự án, thủ tục pháp lý, xác định quyền đối với carbon và cơ chế để chủ rừng, người dân, cộng đồng trực tiếp giữ rừng được tham gia, hưởng lợi.
Bài học Quảng Nam cho thấy không thể lấy diện tích rừng nhân với một mức giá rồi coi đó là nguồn thu.
Trước khi bán, phải tạo được “hàng hóa” carbon có nguồn gốc rõ ràng và được công nhận.
Đà Nẵng bắt đầu lại từ dữ liệu
Đà Nẵng đang đầu tư hơn 34,2 tỉ đồng điều tra hiện trạng rừng trên toàn địa bàn, đồng thời đánh giá trữ lượng carbon. Kết quả dự kiến được hoàn thành, phê duyệt và công bố trong năm 2026.
Dữ liệu này sẽ phục vụ xây dựng hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định và xác minh - có thể xem như “hồ sơ nguồn gốc” trước khi hình thành các dự án bán tín chỉ carbon.
Đáng chú ý, Dự án “Phục hồi rừng và phát triển sinh kế thành phố Đà Nẵng - giai đoạn 1”, được VELUX thông qua WWF-Đan Mạch tài trợ cho WWF-Việt Nam, với tổng kinh phí viện trợ 155,7 tỉ đồng, thực hiện đến cuối năm 2030.
Trong đó, 1.422ha được bố trí cho trồng, tái trồng và phục hồi rừng. Đến nay, dự án đã trồng 70ha cây bản địa, triển khai khoanh nuôi tái sinh và điều tra, đánh giá trữ lượng carbon tại các khu vực có tiềm năng.
Dự án không chỉ nhắm đến carbon mà còn gắn phục hồi rừng với sinh kế cộng đồng. UBND thành phố đánh giá đây là mô hình thí điểm tạo cơ sở thực tiễn để lựa chọn khu vực, hoàn thiện dữ liệu và xây dựng các dự án carbon tiếp theo.
