Sắp xếp cơ sở giáo dục mở ra khởi đầu của hành trình kiến tạo

Trong không khí khẩn trương chuẩn bị cho năm học 2026-2027, những ngôi trường sau sắp xếp đang hoàn thiện các điều kiện về tổ chức, nhân sự và cơ sở vật chất, sẵn sàng bước vào hành trình mới - kiến tạo trên nền tảng truyền thống, đổi mới và khát vọng phát triển.

“Chìa khóa” vận hành hiệu quả

Việc sắp xếp trường học đang mở ra cơ hội hình thành những cơ sở giáo dục có quy mô lớn, quản lý nhiều điểm trường, tổ chuyên môn và đội ngũ hàng trăm cán bộ, giáo viên. Điều này tạo điều kiện sử dụng hiệu quả nguồn lực, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về quản trị.

Theo TS. Lê Đức Thuận - nguyên Trưởng phòng GD&ĐT quận Ba Đình (Hà Nội), nếu chỉ giảm đầu mối mà không thay đổi cơ chế phân cấp, phân quyền thì khối lượng công việc sẽ dồn lên hiệu trưởng, khiến bộ máy khó vận hành hiệu quả. Khi đó, hiệu trưởng trở thành "nút cổ chai" của hệ thống, trong khi cấp dưới chưa có đủ thẩm quyền để chủ động giải quyết công việc.

Ông cho rằng, quản trị hiện đại không nằm ở người đứng đầu xử lý được bao nhiêu việc, mà ở hệ thống có bao nhiêu người đủ năng lực, được trao quyền để đưa ra quyết định đúng thẩm quyền, thời điểm và chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Vì vậy, trong các trường học sau sắp xếp, phân cấp và phân quyền là điều kiện tiên quyết để bộ máy hoạt động hiệu quả.

TS. Lê Đức Thuận nhấn mạnh, mỗi nhiệm vụ cần được xác định rõ người quyết định, thực hiện, phối hợp và chịu trách nhiệm cuối cùng. Bởi vậy, quyền hạn và trách nhiệm phải phân định minh bạch để công việc không dồn lên hiệu trưởng. Những nội dung mang tính chiến lược, phân bổ nguồn lực và định hướng phát triển thuộc trách nhiệm người đứng đầu; trong khi các nhiệm vụ chuyên môn, hoạt động thường xuyên tại các điểm trường hoặc quy trình đã được chuẩn hóa cần mạnh dạn giao cho cấp trực tiếp thực hiện.

Ông cũng nhấn mạnh, không thể yêu cầu phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn hay người phụ trách điểm trường chịu trách nhiệm nếu họ không có đủ thẩm quyền và nguồn lực. Mỗi vị trí được giao quyền phải được xác định rõ phạm vi quyết định, giới hạn thẩm quyền, tiêu chuẩn kết quả và trách nhiệm giải trình.

Cùng với phân quyền, cơ chế kiểm soát cần được đổi mới, bởi vậy thay vì quản lý bằng việc xin ý kiến hoặc phê duyệt từng công việc, nhà trường nên chuyển sang quản trị bằng mục tiêu, quy trình, dữ liệu và công nghệ. Khi quy trình được chuẩn hóa, dữ liệu được cập nhật thường xuyên, người đứng đầu vẫn có thể nắm chắc tình hình mà không cần trực tiếp xử lý mọi công việc.

Theo TS Lê Đức Thuận, sắp xếp cơ sở giáo dục không chỉ giảm đầu mối hay hợp nhất các đơn vị, mà còn là cơ hội để thiết kế lại mô hình quản trị theo hướng hiện đại, minh bạch, đoàn kết và hiệu quả. Khi trách nhiệm được phân định rõ, quyền hạn giao đúng cấp, quy trình chuẩn hóa và công nghệ ứng dụng đồng bộ, các nhà trường sau sắp xếp sẽ không chỉ có quy mô lớn hơn mà năng lực quản trị tốt hơn, tạo nền tảng nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển bền vững.

Thực tế tại Trường THCS Giảng Võ (Hà Nội) cho thấy, việc hợp nhất từ ba trường THCS Nguyễn Trãi, THCS Giảng Võ và THCS Phan Chu Trinh không chỉ thay đổi về tổ chức mà còn mở ra yêu cầu xây dựng mô hình quản trị mới.

Nhà giáo Tô Thị Hải Yến - Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh, sắp xếp trường học mở ra nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng đặt ra không ít thách thức. Điều quan trọng không chỉ hợp nhất cơ sở vật chất và đội ngũ, mà còn phải dung hòa văn hóa giữa các nhà trường, đổi mới phương thức quản lý và tạo sự đồng thuận trong tập thể cán bộ, giáo viên.

"Nhà trường sẽ nỗ lực giữ vững chất lượng giáo dục tại điểm trường chính, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng ở các phân hiệu, bảo đảm mọi học sinh được học tập trong môi trường tốt nhất", bà Hải Yến chia sẻ.

Cùng viết tiếp hành trình mới

Từ ngày 1/8, Trường THCS Ba Đình (Hà Nội) chính thức được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba trường (THCS Nguyễn Công Trứ, THCS Nguyễn Tri Phương và THCS Mạc Đĩnh Chi). Ba ngôi trường với những dấu ấn riêng nhưng cùng chung truyền thống hiếu học, đội ngũ tâm huyết và chất lượng giáo dục được nhiều thế hệ phụ huynh, học sinh ghi nhận.

Việc thành lập trường mới không phải xóa đi những giá trị cũ mà là kết nối những truyền thống tốt đẹp để tạo nên một sức mạnh và thương hiệu mới.

Nhà giáo Lê Hoàn Châu - tân Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình cho biết, sau sắp xếp, ba tập thể đã cùng chung một mái trường, mục tiêu và tầm nhìn phát triển. Niềm tin vào sức mạnh tổng hợp của đội ngũ đang trở thành động lực để nhà trường bước vào giai đoạn mới với tâm thế chủ động, đổi mới và trách nhiệm.

Cùng với thuận lợi, Trường THCS Ba Đình xác định rõ những thách thức trong giai đoạn đầu vận hành. Một trường học với ba phân hiệu đòi hỏi phải nhanh chóng thống nhất bộ máy quản lý, quy chế làm việc, phương thức điều hành và văn hóa tổ chức; đồng thời sắp xếp đội ngũ, điều phối chuyên môn, khai thác hiệu quả cơ sở vật chất và bảo đảm sự đồng bộ giữa các điểm trường.

"Điều quan trọng nhất là xây dựng sự đồng thuận trong toàn thể cán bộ, giáo viên, nhân viên để cùng hướng tới mục tiêu chung và từng bước hình thành bản sắc riêng của Trường THCS Ba Đình", nhà giáo Lê Hoàn Châu nói.

Trong thời gian tới, nhà trường sẽ ưu tiên ổn định tổ chức; xây dựng quy chế phối hợp giữa các phân hiệu; phát huy thế mạnh của đội ngũ; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị; xây dựng môi trường làm việc đoàn kết, dân chủ, nhân văn và từng bước hình thành văn hóa chung trên nền tảng những giá trị truyền thống của ba ngôi trường trước đây. Cùng đó là tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và xây dựng thương hiệu THCS Ba Đình trở thành một địa chỉ giáo dục uy tín của Thủ đô.

Gắn bó nhiều năm với một trong ba ngôi trường trước khi sáp nhập, cô Mai Thị Ánh Nguyệt - giáo viên Ngữ văn chia sẻ: Tiếp nối truyền thống - kiến tạo tương lai. Một mái trường mới được hình thành không phải từ sự bắt đầu, mà từ sự hội tụ. Hội tụ của truyền thống, niềm tin và khát vọng vươn lên.

Sự thay đổi cũng mang đến nhiều kỳ vọng cho học sinh, với Bùi Lê Gia Bảo - lớp 7 (Trường THCS Ba Đình) bày tỏ háo hức bước vào năm học mới với ngôi trường mới. “Trường có quy mô lớn hơn nên chúng em sẽ có thêm bạn mới, nhiều hoạt động bổ ích và cơ hội phát triển bản thân. Chúng em sẽ cố gắng học tập, rèn luyện để góp phần xây dựng truyền thống của nhà trường…", Gia Bảo bộc bạch.

Tiếng trống khai trường năm học 2026 - 2027 sẽ mang ý nghĩa đặc biệt đối với Trường THCS Ba Đình, Trường THCS Giảng Võ và nhiều cơ sở giáo dục trên cả nước vừa hoàn thành sắp xếp, tổ chức lại. Đó không chỉ là thời khắc mở đầu của một năm học mới, mà còn đánh dấu sự khởi đầu của một chặng đường phát triển mới - nơi những ngôi trường được tiếp nối từ truyền thống, vận hành bằng tư duy quản trị hiện đại và bồi đắp bằng khát vọng nâng cao chất lượng giáo dục.