Khai thác khoáng sản trên sông Mã đoạn qua tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Quách Du
Ngày 13.7, UBND tỉnh Thanh Hóa cho biết, Chủ tịch UBND tỉnh vừa ban hành chỉ thị về tăng cường công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản.
Theo đó, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu các sở, ngành và chính quyền địa phương kiểm soát chặt toàn bộ quá trình khai thác, vận chuyển, mua bán, chế biến và sử dụng khoáng sản.
Theo đánh giá của UBND tỉnh, hoạt động khai thác khoáng sản thời gian qua đã góp phần cung cấp vật liệu cho các công trình hạ tầng, tạo việc làm và tăng nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, tại một số địa phương vẫn xảy ra khai thác trái phép, khai thác vượt công suất, vượt phạm vi được cấp phép.
Một số doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ quy định về đất đai, bảo vệ môi trường, cải tạo và phục hồi môi trường, an toàn lao động cũng như nghĩa vụ tài chính. Công tác phối hợp kiểm tra, giám sát có thời điểm chưa chặt chẽ.
Đáng chú ý, việc quản lý hóa đơn điện tử, chứng từ chứng minh nguồn gốc khoáng sản vẫn tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa khoáng sản khai thác trái phép.
Trước đó, qua kiểm tra một số điểm khai thác khoáng sản, cơ quan chức năng Thanh Hóa đã phát hiện các vi phạm liên quan đến mốc giới, công suất khai thác và yêu cầu doanh nghiệp khắc phục, chấp hành đúng giấy phép được cấp.
Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành giấy phép khai thác, phạm vi, ranh giới, độ sâu và công suất của từng mỏ.
Các lực lượng chức năng phải kiểm tra việc lắp đặt, vận hành trạm cân, camera và thiết bị giám sát sản lượng; đối chiếu số liệu khai thác thực tế với lượng vật liệu nổ công nghiệp đã sử dụng, số liệu kê khai thuế, hóa đơn và chứng từ kế toán.
Công an tỉnh được giao tập trung điều tra các hành vi khai thác, vận chuyển, mua bán khoáng sản trái phép; hợp thức hóa nguồn gốc khoáng sản; trốn thuế, gian lận thuế và các vụ việc có dấu hiệu tội phạm.
Lực lượng cảnh sát giao thông tăng cường kiểm tra phương tiện vận chuyển khoáng sản, xử lý vi phạm về tải trọng, che chắn, bảo vệ môi trường và nguồn gốc hàng hóa.
Cơ quan thuế có trách nhiệm đối chiếu khối lượng khoáng sản kê khai với số liệu trạm cân, camera và sản lượng thực tế. Các trường hợp không có giấy phép hoặc giấy phép đã hết hạn nhưng vẫn kê khai, nộp thuế tài nguyên để hợp thức hóa nguồn gốc phải được chuyển cơ quan chức năng xác minh, xử lý.
Chủ tịch UBND cấp xã phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra khai thác khoáng sản trái phép kéo dài hoặc lợi dụng việc san gạt mặt bằng, cải tạo đất, nạo vét và xây dựng công trình để lấy khoáng sản mà không kịp thời phát hiện, ngăn chặn.
Cùng với việc siết quản lý, Thanh Hóa đang đẩy nhanh thủ tục cấp phép và đấu giá các mỏ nhằm bảo đảm nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm.
Tính đến tháng 3.2026, toàn tỉnh có 21 dự án thực hiện thủ tục thu hồi khoáng sản trong quá trình thi công, với tổng khối lượng đăng ký hơn 22,9 triệu m3. Trong đó, hơn 1,77 triệu m3 đã được thu hồi và đưa vào sử dụng.
Tỉnh cũng đã cấp phép 4 mỏ đất san lấp theo cơ chế đặc thù, với tổng trữ lượng hơn 3 triệu m3; phê duyệt 18 mỏ đất và 3 mỏ cát thuộc khu vực không đấu giá. Đồng thời, cơ quan chức năng đề xuất đưa 12 mỏ vào kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản năm 2026.
Gần đây, UBND tỉnh tiếp tục công khai các khu vực không đấu giá đối với mỏ đất, mỏ cát phục vụ vật liệu xây dựng; đồng thời lựa chọn tổ chức đấu giá quyền khai thác đối với một số mỏ đá vôi.
Các doanh nghiệp phải khai thác đúng giấy phép, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, kê khai và niêm yết giá. Doanh nghiệp khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường phải ưu tiên cung cấp cho các dự án đầu tư công, không găm hàng hoặc tự ý tăng giá.
