Lộ cách chủ nhà xưởng trái phép ở Thanh Liệt duy trì hoạt động khi bị cắt điện. Ảnh: Nhóm phóng viên
Tại Hội nghị sơ kết, đánh giá kết quả công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp của UBND TP Hà Nội, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Đỗ Anh Tuấn yêu cầu các địa phương quyết liệt xử lý các công trình không bảo đảm an toàn, nhà trọ, kho xưởng trái phép trên đất nông nghiệp. Với những cơ sở trây ỳ vi phạm, các địa phương cần áp dụng biện pháp mạnh như cắt điện, nước.
Ông Đỗ Anh Tuấn đánh giá, sau hơn một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn Hà Nội đạt nhiều kết quả tích cực, số vụ cháy giảm hơn 35%.
Tuy nhiên thực tế hiện nay, nguy cơ cháy nổ vẫn tiềm ẩn, đặc biệt tại các khu nhà trọ, kho xưởng xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, đất dự án.
Đơn cử như tại phường Thanh Liệt, những cảnh báo này vẫn hiện hữu. Bởi ngay sau cuộc Hội nghị trên, vào chiều 25.7, một khu nhà xưởng dựng trái phép trên đất nông nghiệp cạnh đường Vũ Đức Úy đã xảy ra cháy lớn, thiêu rụi gần 1.800m2 nhà xưởng cùng hàng hóa, máy móc.
Hơn 10 ngày sau, gần khu vực này tiếp tục xảy ra cháy tại một cửa hàng thu mua phế liệu. Đáng chú ý, các nhà xưởng trái phép đã hoạt động và tồn tại nhiều năm, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ và ảnh hưởng đến khu dân cư.
Trước thông tin phản ánh về tình trạng hàng trăm nhà xưởng, kho bãi quây tôn san sát, xây dựng trên địa bàn phường Thanh Liệt, trong đó có nhiều cơ sở chứa vật liệu dễ cháy, tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ, Chủ tịch UBND TP Hà Nội đã yêu cầu kiểm tra, xử lý.
Trong đó, UBND phường Thanh Liệt được giao chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương kiểm tra, làm rõ nội dung phản ánh; đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm (nếu có) theo quy định pháp luật.
Tuy nhiên, khảo sát thực tế của phóng viên cho thấy tại một số khu vực, hoạt động kho xưởng vẫn diễn ra công khai.
Khó xử lý triệt để loạt điểm nóng nhà xưởng trái phép tại phường Thanh Liệt
Trên trục đường Nguyễn Xiển, đặc biệt là đi sâu vào các ngõ 286, 288... nhiều nhà tạm, kho xưởng, gara và showroom ôtô được dựng lên để phục vụ kinh doanh, sản xuất. Các công trình chủ yếu được quây tôn, dựng lều lán, đặt container hoặc xây nhà tạm trên những khu đất không được sử dụng đúng mục đích.
Vào ngày 9.11.2024, Báo Lao Động đăng bài “Hiện trạng loạt vi phạm trên đường Nguyễn Xiển sẽ bị xóa sổ”. Thời điểm đó, ông Nguyễn Văn Lăng, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Triều (nay là phường Thanh Liệt), cho biết địa phương phấn đấu đến hết năm 2024 cơ bản xử lý triệt để các công trình vi phạm tại khu vực.
Thế nhưng đến cuối tháng 8.2026, nhiều công trình vẫn hiện diện.
Không chỉ nhà xưởng, gara ôtô hoạt động rầm rộ, hàng loạt sân cầu lông, sân pickleball cũng xuất hiện dày đặc. Ngay gần trụ sở UBND phường Thanh Liệt, một khu vực rộng lớn được sử dụng làm kho, xưởng và chào thuê với nhiều mức giá (nằm trong dự án Tây Nam Kim Giang).
Trong vai người có nhu cầu thuê mặt bằng để chứa hàng hóa và phục vụ sản xuất, phóng viên tìm đến khu kho xưởng theo chỉ dẫn của một môi giới chuyên đăng quảng cáo cho thuê nhà xưởng trên mạng xã hội.
Qua khảo sát thực tế, hàng loạt bất cập liên quan đến nguồn gốc mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật, điện sản xuất và điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy được phơi bày tại khu vực này.
Từ bên ngoài, những dãy nhà xưởng diện tích khác nhau nằm sát vách. Hoạt động tập kết hàng hóa, sản xuất, vận chuyển diễn ra nhộn nhịp.
Một môi giới giới thiệu cho phóng viên phần mặt bằng rộng khoảng 432 m2, giá chào thuê 80.000 đồng/m2/tháng (tương đương hơn 34 triệu đồng/tháng). Khi phóng viên hỏi về tính ổn định nếu thuê xưởng tại đây, người này cho biết khu vực nằm trên đất dự án nhưng chủ đầu tư chưa thu hồi nên các mặt bằng vẫn được cho thuê một cách dễ dàng. Tuy nhiên, môi giới này cũng thừa nhận vì là kho xưởng nằm trên đất dự án, nên mọi loại thủ tục, giấy tờ... cơ sở sẽ không hỗ trợ xuất hóa đơn giá trị gia tăng (VAT).
Điều đáng chú ý là khi phóng viên đề cập phương án đặt container để công nhân ở lại trông coi hàng hóa, môi giới lập tức lưu ý vấn đề lưu trú và nguy cơ cháy nổ.
Theo người này, khách thuê vẫn có thể bố trí cho công nhân ăn ở tại xưởng nhưng nên hạn chế số người ở lại, đặc biệt cần chú ý việc sử dụng bếp gas và những nguồn có khả năng phát sinh cháy.
Trong khu vực, các nhà xưởng liền kề chủ yếu kinh doanh nội thất, phụ tùng, đồ gia dụng và những mặt hàng có nguy cơ cháy. Việc các cơ sở hoạt động san sát khiến nguy cơ cháy lan càng đáng lưu ý nếu xảy ra sự cố.
Cách xoay xở nguồn điện đối phó với cơ quan chức năng
Một vấn đề được phóng viên đặc biệt ghi nhận trong quá trình khảo sát tại đây là nguồn điện phục vụ sản xuất.
Theo môi giới và một số chủ kho xưởng, nhiều cơ sở trong khu vực hiện không còn nguồn điện 3 pha công suất lớn. Một số nơi chỉ sử dụng điện 1 pha, chủ yếu đáp ứng nhu cầu chiếu sáng, điều hòa và thiết bị công suất nhỏ.
“Chính quyền cắt hết điện rồi, nên mọi người đang xoay sở đủ phương án. Bây giờ làm xưởng mà còn điện 1 pha là quý rồi”, môi giới nói với phóng viên.
Cũng theo người này, điện mặt trời đang được một số chủ xưởng tính đến như phương án thay thế máy phát điện trước đây, đồng thời giúp duy trì hoạt động khi nguồn điện phục vụ sản xuất bị cắt.
Một chủ khu xưởng cũng cho biết thay vì dừng hoạt động, các chủ cơ sở tìm cách sử dụng những nguồn điện khác để tiếp tục sản xuất. Trong đó, hệ thống điện mặt trời được ưu tiên lắp đặt trên mái các khu xưởng.
“Anh cũng phải đầu tư khoảng 400 triệu đồng để tiếp tục cấp điện cho xưởng thông qua điện mặt trời có hệ thống biến tần và thiết bị điện 3 pha. Lắp đặt xong có thể sử dụng để cấp điện cho máy móc vào ban ngày, công suất vận hành được giới thiệu khoảng 15-20kW”, chủ kho xưởng này cho hay.
Không chỉ tìm phương án duy trì điện, chủ xưởng này còn tỏ ra khá tự tin trước nguy cơ khu đất bị thu hồi hoặc công trình bị tháo dỡ.
Khi phóng viên đặt vấn đề về khả năng khoản đầu tư hàng trăm triệu đồng vào hệ thống điện có thể mất trắng nếu mặt bằng bị giải tỏa, chủ xưởng cho biết bản thân “không sợ”. Người này khẳng định đã nắm được thông tin liên quan đến khu đất và tin rằng khoản đầu tư vẫn có thể duy trì, bất chấp nguy cơ mặt bằng bị thu hồi.
Trong bối cảnh thành phố yêu cầu kiểm tra, xử lý nghiêm các kho xưởng trái phép và cho phép áp dụng biện pháp mạnh đối với cơ sở chây ỳ, thực trạng tại phường Thanh Liệt cho thấy khoảng cách giữa yêu cầu xử lý và thực tế vẫn còn đáng kể.
Đặc biệt, sau những vụ cháy liên tiếp tại khu vực, yêu cầu xử lý không chỉ liên quan đến trật tự xây dựng hay quản lý đất đai, mà còn trực tiếp gắn với an toàn tính mạng, tài sản của người dân và nguy cơ cháy lan vẫn luôn hiện hữu tại khu vực này.
